<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X75n1510">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1510 釋迦如來行蹟頌</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1510 釋迦如來行蹟頌</title>
			<author>元 無寄撰集</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">75</idno>.<idno type="no">1510</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-08-28 19:48:57 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">釋迦如來行蹟頌</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00217">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00217</charName>
				<mapping cb:dec="983257" type="PUA">U+F00D9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2DE41</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[王*氐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00595">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00595</charName>
				<mapping cb:dec="983635" type="PUA">U+F0253</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9EA8</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+少]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00985">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00985</charName>
				<mapping cb:dec="984025" type="PUA">U+F03D9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2039D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>愆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[億-音+(夫*夫)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01042">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01042</charName>
				<mapping cb:dec="984082" type="PUA">U+F0412</mapping>
			<mapping type="unicode">U+43CA</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>聾</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[耳*龍]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01366">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01366</charName>
				<mapping cb:dec="984406" type="PUA">U+F0556</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+98F0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>飯</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[飢-几+(丨/下)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02534">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02534</charName>
				<mapping cb:dec="985574" type="PUA">U+F09E6</mapping>
			<mapping type="unicode">U+239E9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>終</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[歹*冬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02862">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02862</charName>
				<mapping cb:dec="985902" type="PUA">U+F0B2E</mapping>
			<mapping type="unicode">U+27343</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蜚</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虫*非]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04447">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04447</charName>
				<mapping cb:dec="987487" type="PUA">U+F115F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+26641</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胝</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[月*互]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05577">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName>
				<mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07724">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07724</charName>
				<mapping cb:dec="990764" type="PUA">U+F1E2C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+262B1</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@人)/圭]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15032">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15032</charName>
				<mapping cb:dec="998072" type="PUA">U+F3AB8</mapping>
			<mapping type="unicode">U+34B5</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>貌</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[白/八]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15137">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15137</charName>
				<mapping cb:dec="998177" type="PUA">U+F3B21</mapping>
			<mapping type="unicode">U+25AB0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>競</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竟-立+(立*立)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15443">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15443</charName>
				<mapping cb:dec="998483" type="PUA">U+F3C53</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+22C72</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[掜-儿+丌]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-02-21T09:19:51">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0020a" n="0020a"/>
<lb ed="X" n="0020a01"/>
<lb ed="X" n="0020a02"/>
<lb ed="X" n="0020a03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1510-A 釋迦如來行蹟頌序</cb:mulu><head>No. 1510-A
<lb ed="X" n="0020a04"/><lb ed="R130" n="0245a01"/> 釋迦如來行蹟頌序</head>
<lb ed="X" n="0020a05"/>
<lb ed="X" n="0020a06"/><lb ed="R130" n="0245a02"/><byline cb:type="author">正順大夫密直司左副代言判繕工寺
<lb ed="X" n="0020a07"/><lb ed="R130" n="0245a03"/>進賢提學知製　敎李叔琪　述</byline>
<lb ed="X" n="0020a08"/><lb ed="R130" n="0245a04"/><p xml:id="pX75p0020a0801">夫業於儒者。雖未窮五常之源而行之。要知先聖文
<lb ed="X" n="0020a09"/><lb ed="R130" n="0245a05"/>宣王之垂世立敎權輿<anchor xml:id="nkr_note_add_0020a0901" n="0020a0901"/><anchor xml:id="beg0020a0901" n="0020a0901"/>壼<anchor xml:id="end0020a0901"/>奧。有來問者粗說之。可稱
<lb ed="X" n="0020a10"/><lb ed="R130" n="0245a06"/>爲儒。爲釋氏者亦然。旣捨爾姓而投釋種。本師如來
<lb ed="X" n="0020a11"/><lb ed="R130" n="0245a07"/>出興行化一大事因。必先覼縷。然後方名爲釋子。噫
<lb ed="X" n="0020a12"/><lb ed="R130" n="0245a08"/>無二人。儻有。焉何未嘗耳目其一二。今始興山人默
<lb ed="X" n="0020a13"/><lb ed="R130" n="0245a09"/>公字無寄。爲人拙而無華。<g ref="#CB15032">㒵</g>如其心。少遊<name role="" type="person">天台山</name>。專
<lb ed="X" n="0020a14"/><lb ed="R130" n="0245a10"/>精空假中。手述如來行蹟。編之以五字。隨句而註。書
<lb ed="X" n="0020a15"/><lb ed="R130" n="0245a11"/>成兩軸。規將繡梓以遐傳。其愽覽該通。則於此毛知
<lb ed="X" n="0020a16"/><lb ed="R130" n="0245a12"/>鳳矣。且如釋迦宗派。與金口言之詳。未老夫不之學。
<lb ed="X" n="0020a17"/><lb ed="R130" n="0245a13"/>安敢措手於其間。末如也<anchor xml:id="nkr_note_add_0020a1701" n="0020a1701"/><anchor xml:id="beg0020a1701" n="0020a1701"/>已<anchor xml:id="end0020a1701"/>。但美其強記而精述云。</p>
<lb ed="X" n="0020a18"/><lb ed="R130" n="0245a14"/><p xml:id="pX75p0020a1801">時</p>
<lb ed="X" n="0020a19"/><lb ed="R130" n="0245a15"/><p xml:id="pX75p0020a1901">大元至順庚午四月日　晦巖老人書于柯亭</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020a20"/>
<lb ed="X" n="0020a21"/>
<lb ed="X" n="0020a22"/>
<lb ed="X" n="0020a23"/>
<lb ed="X" n="0020a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0020b" n="0020b"/>
<lb ed="X" n="0020b01"/>
<lb ed="X" n="0020b02"/><cb:docNumber>No. 1510</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0020b03"/><lb ed="R130" n="0245b01"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">自序</cb:mulu><head>釋迦如來行蹟頌<note place="inline">幷序</note></head>
<lb ed="X" n="0020b04"/>
<lb ed="X" n="0020b05"/><lb ed="R130" n="0245b02"/><byline cb:type="author">天台末學浮庵　無寄　撰集</byline>
<lb ed="X" n="0020b06"/><lb ed="R130" n="0245b03"/><p xml:id="pX75p0020b0601">詳夫。法性圓融無二相。寧存乎依正根塵。眞如淸淨
<lb ed="X" n="0020b07"/><lb ed="R130" n="0245b04"/>祇一源。何隔於自他生佛。而衆生昧斯妙理。於多劫
<lb ed="X" n="0020b08"/><lb ed="R130" n="0245b05"/>韜<anchor xml:id="nkr_note_add_0020b0801" n="0020b0801"/><anchor xml:id="beg0020b0801" n="0020b0801"/>己<anchor xml:id="end0020b0801"/>靈光。恒安住三德藏中。而恒自昧。亦臥在一如
<lb ed="X" n="0020b09"/><lb ed="R130" n="0245b06"/>牀上。然亦不知。故我能仁哀茲倒惑。欲委家中之寶。
<lb ed="X" n="0020b10"/><lb ed="R130" n="0245b07"/>又示衣裏之珠。是以不來而來。布身雲於堪忍。無說
<lb ed="X" n="0020b11"/><lb ed="R130" n="0245b08"/>而說。滋法雨於沃焦。歷四十九年。設三百餘會。不度
<lb ed="X" n="0020b12"/><lb ed="R130" n="0245b09"/>而度。度窮有識。非滅而滅。滅入無餘。其方便也不可
<lb ed="X" n="0020b13"/><lb ed="R130" n="0245b10"/>思量。其饒益也寧容喩說。自雙林到於今日。將二千
<lb ed="X" n="0020b14"/><lb ed="R130" n="0245b11"/>三百年。從五印至于此方。過六萬八千里。而猶遺風
<lb ed="X" n="0020b15"/><lb ed="R130" n="0245b12"/>遐振兮。蕩了煩雲。餘澤遠霑兮。榮乎槁物。蕩蕩慈悲
<lb ed="X" n="0020b16"/><lb ed="R130" n="0245b13"/>之海。巍巍乎恩德之山。嗚呼我等衆生。以底業緣。遊
<lb ed="X" n="0020b17"/><lb ed="R130" n="0245b14"/>何方所。早不親聞梵音之說。又未得遭正法之時。俄
<lb ed="X" n="0020b18"/><lb ed="R130" n="0245b15"/>受生於季末之艱。亦賦性也頑<anchor xml:id="nkr_note_add_0020b1801" n="0020b1801"/><anchor xml:id="beg0020b1801" n="0020b1801"/>嚚<anchor xml:id="end0020b1801"/>之甚。然而幸承慈
<lb ed="X" n="0020b19"/><lb ed="R130" n="0245b16"/>化。濫預釋門。<g ref="#CB15032">㒵</g>可類於道流。行全乖於戒品。雖讀誦
<lb ed="X" n="0020b20"/><lb ed="R130" n="0245b17"/>於經論。不解根宗。或尋討於記章。但希利養。是以未
<lb ed="X" n="0020b21"/><lb ed="R130" n="0245b18"/>有思修之慧。安期證得之功。若是念之。可無耻也。竊
<lb ed="X" n="0020b22"/><lb ed="R130" n="0246a01"/>聞如欲揀邪而入聖正道。應先學敎而知佛化儀。是
<lb ed="X" n="0020b23"/><lb ed="R130" n="0246a02"/>則<anchor xml:id="nkr_note_add_0020b2301" n="0020b2301"/><anchor xml:id="beg0020b2301" n="0020b2301"/>已<anchor xml:id="end0020b2301"/>分得於賢聖之心肝。亦可爲於人天之眼目。如
<lb ed="X" n="0020b24"/><lb ed="R130" n="0246a03"/>是方名佛子。不然豈免魔徒。且如世流。若不知厥父
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0020c" n="0020c"/>
<lb ed="X" n="0020c01"/><lb ed="R130" n="0246a04"/>之姓名生沒日時甲乙多少所作衆業高夷巧拙。則
<lb ed="X" n="0020c02"/><lb ed="R130" n="0246a05"/>斯曰人頭之獸也。不孝莫大乎是。其爲釋子。若未了
<lb ed="X" n="0020c03"/><lb ed="R130" n="0246a06"/>本師之氏字誕滅年月壽命遠近所說諸敎權實顯
<lb ed="X" n="0020c04"/><lb ed="R130" n="0246a07"/>密。則此稱僧<g ref="#CB15032">㒵</g>之俗歟。不順孰過于茲。當知不孝不
<lb ed="X" n="0020c05"/><lb ed="R130" n="0246a08"/>順之<g ref="#CB00985">𠎝</g>。未免無間無斷之苦。</p>
<lb ed="X" n="0020c06"/><lb ed="R130" n="0246a09"/><p xml:id="pX75p0020c0601">夫吾佛出興行化之蹟。遺法普被。益物之緣。世界成
<lb ed="X" n="0020c07"/><lb ed="R130" n="0246a10"/>住壞空之事。劫波大小長短之由。布在經論。可以鏡
<lb ed="X" n="0020c08"/><lb ed="R130" n="0246a11"/>焉。然我等新學沙彌之輩。不能廣尋。昧者多矣。故今
<lb ed="X" n="0020c09"/><lb ed="R130" n="0246a12"/>不肖依天台四敎儀文。又摭諸經論中所著之言。及
<lb ed="X" n="0020c10"/><lb ed="R130" n="0246a13"/>詳衆傳記上所彰之說。編以成頌。凡七百七十六句。
<lb ed="X" n="0020c11"/><lb ed="R130" n="0246a14"/>而又句中義未顯者。仍以本文註于句下。使見者易
<lb ed="X" n="0020c12"/><lb ed="R130" n="0246a15"/>曉焉。是則視近見遠。據略知廣矣。然而援引稍繁。言
<lb ed="X" n="0020c13"/><lb ed="R130" n="0246a16"/>辭未婉。縱知衆嘖之歸<anchor xml:id="nkr_note_add_0020c1301" n="0020c1301"/><anchor xml:id="beg0020c1301" n="0020c1301"/>己<anchor xml:id="end0020c1301"/>。庶資新進之初行。冀諸達
<lb ed="X" n="0020c14"/><lb ed="R130" n="0246a17"/>士毋以爲誚。時天曆元年戊辰臘月旣望序述云。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020c15"/>
<lb ed="X" n="0020c16"/>
<lb ed="X" n="0020c17"/>
<lb ed="X" n="0020c18"/>
<lb ed="X" n="0020c19"/>
<lb ed="X" n="0020c20"/>
<lb ed="X" n="0020c21"/><lb ed="R130" n="0246b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">釋迦如來行蹟頌</cb:mulu><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>釋迦如來行蹟頌卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0020c22"/><lb ed="R130" n="0246b02"/>
<lb ed="X" n="0020c23"/><lb ed="R130" n="0246b03"/><p xml:id="pX75p0020c2301">釋迦此云能仁。是姓。牟尼此云寂默。其號也。謂仁
<lb ed="X" n="0020c24"/><lb ed="R130" n="0246b04"/>慈愍物。三業離暄雜故。如來者。十號之首稱。謂乘
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0021a" n="0021a"/>
<lb ed="X" n="0021a01"/><lb ed="R130" n="0246b05"/>如實道。來成正覺也。又金剛經云。無所從來。亦無
<lb ed="X" n="0021a02"/><lb ed="R130" n="0246b06"/>所去。故名如來。夫諸佛境界非土非身。隨順群機
<lb ed="X" n="0021a03"/><lb ed="R130" n="0246b07"/>強立依正。故一代聖敎中。總明四土三身。謂一染
<lb ed="X" n="0021a04"/><lb ed="R130" n="0246b08"/>淨同居土。凡聖同居。二方便有餘土。斷見修煩惱
<lb ed="X" n="0021a05"/><lb ed="R130" n="0246b09"/>三乘人居。應身所化。應有二。劣應化同居土。勝應
<lb ed="X" n="0021a06"/><lb ed="R130" n="0246b10"/>化方便土。三實報無障礙土。分斷根本無明法身
<lb ed="X" n="0021a07"/><lb ed="R130" n="0246b11"/>菩薩居。報身所化。四<name role="" type="person">常寂光土</name>。唯妙覺法身所居
<lb ed="X" n="0021a08"/><lb ed="R130" n="0246b12"/>也。今<name role="" type="person">娑婆世界</name>則劣應所化。然三身一體。四土無
<lb ed="X" n="0021a09"/><lb ed="R130" n="0246b13"/>別。何者。法身是體。二身是用。寂光是體。三土是用。
<lb ed="X" n="0021a10"/><lb ed="R130" n="0246b14"/>卽體之用。三四宛然。卽用之體。三四是一。如展拳
<lb ed="X" n="0021a11"/><lb ed="R130" n="0246b15"/>爲指。<anchor xml:id="nkr_note_add_0021a1101" n="0021a1101"/><anchor xml:id="beg0021a1101" n="0021a1101"/>斂<anchor xml:id="end0021a1101"/>指爲拳。拳是體。指則用。體用似殊。祇是一
<lb ed="X" n="0021a12"/><lb ed="R130" n="0246b16"/>手。我釋主不動寂光而遊化娑婆。不捨法身而示
<lb ed="X" n="0021a13"/><lb ed="R130" n="0246b17"/>現報應。是知娑婆卽寂光。寂光卽娑婆。報應卽法
<lb ed="X" n="0021a14"/><lb ed="R130" n="0246b18"/>身。法身卽報應。又有一師。明四土云。一法性土。法
<lb ed="X" n="0021a15"/><lb ed="R130" n="0247a01"/>身所居。二自受用土。自受用報身所居。此二土卽
<lb ed="X" n="0021a16"/><lb ed="R130" n="0247a02"/>前<name role="" type="person">常寂光土</name>。三他受用土。他受用報身所居。爲初
<lb ed="X" n="0021a17"/><lb ed="R130" n="0247a03"/>地<anchor xml:id="nkr_note_add_0021a1701" n="0021a1701"/><anchor xml:id="beg0021a1701" n="0021a1701"/>已<anchor xml:id="end0021a1701"/>上菩薩現一分細相者。卽前實報土。四變化
<lb ed="X" n="0021a18"/><lb ed="R130" n="0247a04"/>土。變化身所居。爲地前菩薩及二乘凡夫現一分
<lb ed="X" n="0021a19"/><lb ed="R130" n="0247a05"/>麤相者。卽前方便土。及染淨同居土。或人未別三
<lb ed="X" n="0021a20"/><lb ed="R130" n="0247a06"/>身四土之義。互相諍論。幾許誤哉。</p>
<lb ed="X" n="0021a21"/><lb ed="R130" n="0247a07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0021a2101"><l><name role="" type="person">娑婆世界</name>內</l><l>三千大千國</l><l>每於一一國</l>
<lb ed="X" n="0021a22"/><lb ed="R130" n="0247a08"/><l>各有一須彌</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0021a23"/><lb ed="R130" n="0247a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0021a2301">娑婆亦云索訶。此云堪忍。謂此土衆生能堪忍受
<lb ed="X" n="0021a24"/><lb ed="R130" n="0247a10"/>一切苦惱故也。如天道則雖是樂處。衰相現時。苦
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0021b" n="0021b"/>
<lb ed="X" n="0021b01"/><lb ed="R130" n="0247a11"/>勝地獄。下之五道則純苦無樂。然以苦爲樂也。三
<lb ed="X" n="0021b02"/><lb ed="R130" n="0247a12"/>千大千見下文。須彌亦云蘇迷盧。此云妙高。四寶
<lb ed="X" n="0021b03"/><lb ed="R130" n="0247a13"/>所成。東面白銀。南靑琉璃。西黃金。北黑玻<g ref="#CB00217">𭹁</g>。是故
<lb ed="X" n="0021b04"/><lb ed="R130" n="0247a14"/>爲妙。高於衆山故高。高八萬四千由旬。入水亦爾。
<lb ed="X" n="0021b05"/><lb ed="R130" n="0247a15"/>俱舍頌云。妙高層有四。相去各十千。旁出十六千。
<lb ed="X" n="0021b06"/><lb ed="R130" n="0247a16"/>八四二千量。堅首及持鬘。常嬌大王衆。次第居四
<lb ed="X" n="0021b07"/><lb ed="R130" n="0247a17"/>級。亦住餘七山。由旬亦云由繕那。二十四指爲肘。
<lb ed="X" n="0021b08"/><lb ed="R130" n="0247a18"/>肘卽一尺五寸。六尺爲弓。五百弓爲一俱盧舍。是
<lb ed="X" n="0021b09"/><lb ed="R130" n="0247b01"/>六里許。卽三千尺。八俱盧舍爲一由旬。卽二萬四
<lb ed="X" n="0021b10"/><lb ed="R130" n="0247b02"/>千尺也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0021b11"/><lb ed="R130" n="0247b03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0021b1101"><l>旁有七山遶</l><l>皆是七寶成</l><l>中各<name role="" type="person">香水海</name></l>
<lb ed="X" n="0021b12"/><lb ed="R130" n="0247b04"/><l>衆華滿其中</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0021b13"/><lb ed="R130" n="0247b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0021b1301">七山者。第一持雙山。高四萬二千由旬。廣亦爾。山
<lb ed="X" n="0021b14"/><lb ed="R130" n="0247b06"/>內水廣八萬由旬。第二持軸山。高二萬一千由旬。
<lb ed="X" n="0021b15"/><lb ed="R130" n="0247b07"/>廣亦爾。山內水廣四萬由旬。第三擔木山。高一
<lb ed="X" n="0021b16"/><lb ed="R130" n="0247b08"/>萬五百由旬。廣亦爾。山內水廣二萬由旬。第四善
<lb ed="X" n="0021b17"/><lb ed="R130" n="0247b09"/>見山。高五千二百五十由旬。廣亦爾。山內水廣一
<lb ed="X" n="0021b18"/><lb ed="R130" n="0247b10"/>萬由旬。第五馬耳山。高二千六百二十五由旬。廣
<lb ed="X" n="0021b19"/><lb ed="R130" n="0247b11"/>亦爾。山內水廣五千由旬。第六象鼻山。高一千三
<lb ed="X" n="0021b20"/><lb ed="R130" n="0247b12"/>百一十二由旬半。廣亦爾。山內水廣二千五百由
<lb ed="X" n="0021b21"/><lb ed="R130" n="0247b13"/>旬。第七魚觜山。高六百五十六由旬。廣亦爾。山內
<lb ed="X" n="0021b22"/><lb ed="R130" n="0247b14"/>水廣一千二百五十由旬。如是七山間。<name role="" type="person">香水海</name>中。
<lb ed="X" n="0021b23"/><lb ed="R130" n="0247b15"/>各有優鉢羅華波頭摩華拘牟頭華奔茶利華。遍
<lb ed="X" n="0021b24"/><lb ed="R130" n="0247b16"/>覆水上。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0021c" n="0021c"/>
<lb ed="X" n="0021c01"/><lb ed="R130" n="0247b17"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0021c0101"><l>次有鹹水海</l><l>娑竭龍爲主</l><l>中有四大洲</l>
<lb ed="X" n="0021c02"/><lb ed="R130" n="0247b18"/><l>四輪王所治</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0021c03"/><lb ed="R130" n="0248a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0021c0301">鹹海廣三億三萬六千由旬。深八萬四千由旬。華
<lb ed="X" n="0021c04"/><lb ed="R130" n="0248a02"/>嚴經云。<name role="" type="person">南閻浮提</name>有二千五百大河。西瞿耶尼有
<lb ed="X" n="0021c05"/><lb ed="R130" n="0248a03"/>五千大河。東弗波提有七千五百大河。北<g ref="#CB15106">鬱</g>單越
<lb ed="X" n="0021c06"/><lb ed="R130" n="0248a04"/>有一萬大河。四洲合二萬五千大河。相續不絕。流
<lb ed="X" n="0021c07"/><lb ed="R130" n="0248a05"/>入大海。復有十光明龍王。雨大海中。水倍過前。又
<lb ed="X" n="0021c08"/><lb ed="R130" n="0248a06"/>有百光明龍王等八十億諸大龍王。各雨大海。皆
<lb ed="X" n="0021c09"/><lb ed="R130" n="0248a07"/>悉展轉倍過於前。又如是等八十億龍王宮中。各
<lb ed="X" n="0021c10"/><lb ed="R130" n="0248a08"/>別出水。流入大海。皆悉展轉倍過於前。婆竭羅龍
<lb ed="X" n="0021c11"/><lb ed="R130" n="0248a09"/>王太子閻浮幢宮中出水。復倍過前。又<name role="" type="person">娑竭羅龍</name>
<lb ed="X" n="0021c12"/><lb ed="R130" n="0248a10"/>王宮中出水。復倍過前。其所出水。紺琉璃色。涌出
<lb ed="X" n="0021c13"/><lb ed="R130" n="0248a11"/>有時。是故大海潮不失時。又云。大海有四熾然光
<lb ed="X" n="0021c14"/><lb ed="R130" n="0248a12"/>明大寶。布在其底。性極猛熱。常能飮縮無量大水。
<lb ed="X" n="0021c15"/><lb ed="R130" n="0248a13"/>若無此寶。從四天下乃至有頂。其中所有悉被漂
<lb ed="X" n="0021c16"/><lb ed="R130" n="0248a14"/>沒〔云云〕娑竭羅此云鹹海。以所居處爲名。而
<lb ed="X" n="0021c17"/><lb ed="R130" n="0248a15"/>此海中此龍爲主。餘皆臣屬也。又樓炭經云。亂風
<lb ed="X" n="0021c18"/><lb ed="R130" n="0248a16"/>大起。吹掘大地。深三百三十萬里。天下諸水皆流
<lb ed="X" n="0021c19"/><lb ed="R130" n="0248a17"/>歸之。正滿因成大海。其味鹹者有三。其一曰。海中
<lb ed="X" n="0021c20"/><lb ed="R130" n="0248a18"/>有大魚。身長二萬八千里。不淨其中。是故味鹹。餘
<lb ed="X" n="0021c21"/><lb ed="R130" n="0248b01"/>不具錄。四洲者。亦云四天下。在<name role="" type="person">須彌山</name>四方大海
<lb ed="X" n="0021c22"/><lb ed="R130" n="0248b02"/>中。東曰毗提訶。亦云弗波提。此云勝身。周圍七千
<lb ed="X" n="0021c23"/><lb ed="R130" n="0248b03"/>由旬。形如半月。人長十六肘。壽五百歲。於黑暗中。
<lb ed="X" n="0021c24"/><lb ed="R130" n="0248b04"/>亦見衆色。耳識所緣。盡一箭道。南曰<name role="" type="person">閻浮提</name>。亦云
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0022a" n="0022a"/>
<lb ed="X" n="0022a01"/><lb ed="R130" n="0248b05"/>贍部洲。此云勝金。周圍六千五百由旬。形如車箱。
<lb ed="X" n="0022a02"/><lb ed="R130" n="0248b06"/>人長三肘半。壽一百歲不定。西曰瞿陀尼。亦云瞿
<lb ed="X" n="0022a03"/><lb ed="R130" n="0248b07"/>耶尼。此云牛貨洲。周圍七千由旬。形如滿月。人長八
<lb ed="X" n="0022a04"/><lb ed="R130" n="0248b08"/>肘。壽二百五十歲。眼識所緣。山壁無礙。眼亦聞聲。
<lb ed="X" n="0022a05"/><lb ed="R130" n="0248b09"/>北曰<g ref="#CB15106">鬱</g>單越。亦云拘盧洲。此云勝洲。周圍八千由
<lb ed="X" n="0022a06"/><lb ed="R130" n="0248b10"/>旬。形如方座。人長三十二肘。壽一千歲。無中夭者。
<lb ed="X" n="0022a07"/><lb ed="R130" n="0248b11"/>山障外徹見無礙。耳之所聞。若近若遠。皆悉能聞。
<lb ed="X" n="0022a08"/><lb ed="R130" n="0248b12"/>又人之初生成長。三洲相似。北洲稍異。謂此中之
<lb ed="X" n="0022a09"/><lb ed="R130" n="0248b13"/>人。欲心起時。熟視女人。捨之而去。彼女隨後往詣
<lb ed="X" n="0022a10"/><lb ed="R130" n="0248b14"/>園林。彼男女等。若是父母中表之親。不應行欲者。
<lb ed="X" n="0022a11"/><lb ed="R130" n="0248b15"/>樹不曲蔭。各自散去。若是非親。應行欲者。樹曲蔭
<lb ed="X" n="0022a12"/><lb ed="R130" n="0248b16"/>身。隨意娛樂。彼女懷姙。七八日便產。隨生男女。捨
<lb ed="X" n="0022a13"/><lb ed="R130" n="0248b17"/>置道頭。諸有行人出指令嗽。指出脂乳。過七日<anchor xml:id="nkr_note_add_0022a1301" n="0022a1301"/><anchor xml:id="beg0022a1301" n="0022a1301"/>已<anchor xml:id="end0022a1301"/>。
<lb ed="X" n="0022a14"/><lb ed="R130" n="0248b18"/>其兒成長。與彼人等。男向男衆。女向女衆。彼人命
<lb ed="X" n="0022a15"/><lb ed="R130" n="0249a01"/><g ref="#CB02534">𣧩</g>。置四衢道。有優慰禪伽鳥。接彼死屍。置於他方。
<lb ed="X" n="0022a16"/><lb ed="R130" n="0249a02"/>此四洲是四輪王所治也。金輪王人壽八萬歲時
<lb ed="X" n="0022a17"/><lb ed="R130" n="0249a03"/>出。化四天下。銀輪王人壽六萬歲時出。化三天下。
<lb ed="X" n="0022a18"/><lb ed="R130" n="0249a04"/>銅輪王人壽四萬歲時出。化二天下。鐵輪王人壽
<lb ed="X" n="0022a19"/><lb ed="R130" n="0249a05"/>一萬歲時出。化一<name role="" type="person">閻浮提</name>耳。此四輪王威德自在。
<lb ed="X" n="0022a20"/><lb ed="R130" n="0249a06"/>七寶具足。受用如意。一日一夜各能周行所管世
<lb ed="X" n="0022a21"/><lb ed="R130" n="0249a07"/>界。行化十善。金輪王則非止周四天下。或亦升天。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0022a22"/><lb ed="R130" n="0249a08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0022a2201"><l>外有鐵山遶</l><l>下列諸地獄</l><l>日月與星宿</l>
<lb ed="X" n="0022a23"/><lb ed="R130" n="0249a09"/><l>迴轉迷盧半</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0022a24"/><lb ed="R130" n="0249a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0022a2401"><name role="" type="person">鐵圍山</name>高三百二十八由旬。廣亦爾。經十二億八
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0022b" n="0022b"/>
<lb ed="X" n="0022b01"/><lb ed="R130" n="0249a11"/>百七十五由旬。周圍二邊各三倍。此是小<name role="" type="person">鐵圍山</name>。
<lb ed="X" n="0022b02"/><lb ed="R130" n="0249a12"/>如因本經云。<name role="" type="person">須彌山</name>等諸大山王。及大海外。有鐵圍
<lb ed="X" n="0022b03"/><lb ed="R130" n="0249a13"/>山。高六百八十萬由旬。廣亦爾。此外又有鐵山。高
<lb ed="X" n="0022b04"/><lb ed="R130" n="0249a14"/>廣亦等。此兩山間黑暗之處。有地獄。名曰阿鼻。七
<lb ed="X" n="0022b05"/><lb ed="R130" n="0249a15"/>重鐵城。縱廣正等三十六萬里。七層鐵網彌覆其
<lb ed="X" n="0022b06"/><lb ed="R130" n="0249a16"/>上。一切苦事集在其中。造上品惡業者感此道身。
<lb ed="X" n="0022b07"/><lb ed="R130" n="0249a17"/>壽一增減〔中劫〕一日之中八萬四千生死。此處
<lb ed="X" n="0022b08"/><lb ed="R130" n="0249a18"/>一日。<name role="" type="person">閻浮提</name>中六十小劫。如是過一中劫。展轉至
<lb ed="X" n="0022b09"/><lb ed="R130" n="0249b01"/>八萬四千劫。又有八寒八熱等大獄。各有眷屬。其
<lb ed="X" n="0022b10"/><lb ed="R130" n="0249b02"/>類無量。其中受苦者。隨其作業。各有輕重。經劫數
<lb ed="X" n="0022b11"/><lb ed="R130" n="0249b03"/>等。地獄者。梵語泥黎。此云苦具。在地之下。故以名
<lb ed="X" n="0022b12"/><lb ed="R130" n="0249b04"/>焉。古德引經頌云。<name role="" type="person">閻浮提</name>闊七千旬。處處皆有孤
<lb ed="X" n="0022b13"/><lb ed="R130" n="0249b05"/>獨獄。或在山林曠野中。或在大海江河畔。或在城
<lb ed="X" n="0022b14"/><lb ed="R130" n="0249b06"/>隍社廟間。其數八萬四千座。故知諸雜小獄無處
<lb ed="X" n="0022b15"/><lb ed="R130" n="0249b07"/>不有。日城量五十一由旬。火精珠所成故熱。從夏
<lb ed="X" n="0022b16"/><lb ed="R130" n="0249b08"/>至日。至冬至日。漸遠旋故漸短。光漸阻故漸冷。從
<lb ed="X" n="0022b17"/><lb ed="R130" n="0249b09"/>冬至至夏至。漸近旋故。漸長漸熱也。月城量五十
<lb ed="X" n="0022b18"/><lb ed="R130" n="0249b10"/>由旬。半是白水精珠所成。半是黑水精珠所成故
<lb ed="X" n="0022b19"/><lb ed="R130" n="0249b11"/>冷。從朔至望。白面漸現。黑面漸隱。故人見圓相。從
<lb ed="X" n="0022b20"/><lb ed="R130" n="0249b12"/>望至晦。白面漸減。黑面漸增。故人見缺形。然其大
<lb ed="X" n="0022b21"/><lb ed="R130" n="0249b13"/>體實無增減。出釋氏會要。又因本經云。日行長短
<lb ed="X" n="0022b22"/><lb ed="R130" n="0249b14"/>者。六月北行。於一日中。漸移北向六俱盧舍。故漸
<lb ed="X" n="0022b23"/><lb ed="R130" n="0249b15"/>長。六月南行亦復如是。故漸短。立世論云。月之圓
<lb ed="X" n="0022b24"/><lb ed="R130" n="0249b16"/>缺者。若月隨日後行。日光翳月。漸漸掩覆。至十五
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0022c" n="0022c"/>
<lb ed="X" n="0022c01"/><lb ed="R130" n="0249b17"/>日。覆月都盡。若日在月前行。日日開淨。亦復如是。
<lb ed="X" n="0022c02"/><lb ed="R130" n="0249b18"/>至十五日具足圓滿<note place="inline">云云</note>。或時有蝕者。如經云。羅
<lb ed="X" n="0022c03"/><lb ed="R130" n="0250a01"/>睺阿修羅王障蔽故也。而世俗陰陽家之所論異
<lb ed="X" n="0022c04"/><lb ed="R130" n="0250a02"/>此。然亦有據。又彼日月一時等照三洲天下。南洲
<lb ed="X" n="0022c05"/><lb ed="R130" n="0250a03"/>中則東洲爲暮。西洲是旦。北洲夜半。春秋冬夏晝
<lb ed="X" n="0022c06"/><lb ed="R130" n="0250a04"/>夜長短悉亦等焉。是以俱舍頌云。日月迷盧半。五
<lb ed="X" n="0022c07"/><lb ed="R130" n="0250a05"/>十一五十。夜半日沒中。日出四洲等<note place="inline">云云</note>。世典云。
<lb ed="X" n="0022c08"/><lb ed="R130" n="0250a06"/>日行遲故。一年一周天。月行疾故。一月一周天。星
<lb ed="X" n="0022c09"/><lb ed="R130" n="0250a07"/>量不等。大者十八俱盧舍。中者十一俱盧舍。小者
<lb ed="X" n="0022c10"/><lb ed="R130" n="0250a08"/>四俱盧舍。其數無量。名亦多種。各掌人間禍福等
<lb ed="X" n="0022c11"/><lb ed="R130" n="0250a09"/>事。是以若不失其常度。則天下泰平。聖賢出興。苟
<lb ed="X" n="0022c12"/><lb ed="R130" n="0250a10"/>失其度。而現變怪。則國必有殃。或君主危殂。或臣
<lb ed="X" n="0022c13"/><lb ed="R130" n="0250a11"/>民逆亂。歲凶穀貴。兵起病行矣。如是三光依風而
<lb ed="X" n="0022c14"/><lb ed="R130" n="0250a12"/>住。高四萬二千由旬。法華記云。日是觀音菩薩化
<lb ed="X" n="0022c15"/><lb ed="R130" n="0250a13"/>作。月是勢至菩薩化作。星是虗空藏菩薩化作也。
<lb ed="X" n="0022c16"/><lb ed="R130" n="0250a14"/>凡夫親見大聖者。唯日月星。可不敬仰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0022c17"/><lb ed="R130" n="0250a15"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0022c1701"><l>四王處山腹</l><l>忉利居其頂</l><l>夜摩兜率陀</l>
<lb ed="X" n="0022c18"/><lb ed="R130" n="0250a16"/><l>化樂及他化</l><l>此四天住空</l><l>壽福轉倍前</l>
<lb ed="X" n="0022c19"/><lb ed="R130" n="0250a17"/><l>如是六箇天</l><l>俱名爲欲界</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0022c20"/><lb ed="R130" n="0250a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0022c2001">四王者。東方提頭賴吒天王<note place="inline">持國</note>。南方毗留勒叉天
<lb ed="X" n="0022c21"/><lb ed="R130" n="0250b01"/>王<note place="inline">增長</note>。西方毗留愽叉天王<note place="inline">廣目</note>。北方<name role="" type="person">毗沙門天王</name><note place="inline">多聞</note>。
<lb ed="X" n="0022c22"/><lb ed="R130" n="0250b02"/>此四天王住<name role="" type="person">須彌山</name>第四層四面。權威護世。身長
<lb ed="X" n="0022c23"/><lb ed="R130" n="0250b03"/>半里。壽五百歲。人間五十年此天一晝夜。准人間
<lb ed="X" n="0022c24"/><lb ed="R130" n="0250b04"/>九百萬歲。去地四萬二千由旬。忉利此云三十三。
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0023a" n="0023a"/>
<lb ed="X" n="0023a01"/><lb ed="R130" n="0250b05"/>在<name role="" type="person">須彌山</name>頂。四方各八天<note place="inline">成三十二</note>。帝釋居中。彼諸天
<lb ed="X" n="0023a02"/><lb ed="R130" n="0250b06"/>等身長一里。壽一千歲。人間百年此天一晝夜。准
<lb ed="X" n="0023a03"/><lb ed="R130" n="0250b07"/>人間三百六十億歲。去地八萬四千由旬。此二天
<lb ed="X" n="0023a04"/><lb ed="R130" n="0250b08"/>兩兩交會成陰陽。單修上品十善者。生此二天也。
<lb ed="X" n="0023a05"/><lb ed="R130" n="0250b09"/>夜摩亦云須燄摩。此云時分。身長一里半。壽二千
<lb ed="X" n="0023a06"/><lb ed="R130" n="0250b10"/>歲。人間二百年此天一晝夜。兜率陀亦云覩史。此
<lb ed="X" n="0023a07"/><lb ed="R130" n="0250b11"/>云知足。身長二里。壽四千歲。人間四百年此天一
<lb ed="X" n="0023a08"/><lb ed="R130" n="0250b12"/>晝夜。此二天執手相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0023001" n="0023001"/>把成陰陽。化樂天身長二里
<lb ed="X" n="0023a09"/><lb ed="R130" n="0250b13"/>半。壽八千歲。人間八百年此天一晝夜。他化自在
<lb ed="X" n="0023a10"/><lb ed="R130" n="0250b14"/>天身長三里。壽一萬六千歲。人間一千六百年此
<lb ed="X" n="0023a11"/><lb ed="R130" n="0250b15"/>天一晝夜。此二天相顧而笑成陰陽。<anchor xml:id="nkr_note_add_0023a1101" n="0023a1101"/><anchor xml:id="beg0023a1101" n="0023a1101"/>已<anchor xml:id="end0023a1101"/>上四天依
<lb ed="X" n="0023a12"/><lb ed="R130" n="0250b16"/>雲而空居。次第去地。轉倍於前。至<name role="" type="person">他化天</name>去地十
<lb ed="X" n="0023a13"/><lb ed="R130" n="0250b17"/>三億四萬四千由旬。修上品十善兼坐禪者生此
<lb ed="X" n="0023a14"/><lb ed="R130" n="0250b18"/>四天。魔王波旬居此天中。從下五趣乃至此天。俱
<lb ed="X" n="0023a15"/><lb ed="R130" n="0251a01"/>名欲界。婆娑論。問。四洲人以日月輪而辨晝夜。欲
<lb ed="X" n="0023a16"/><lb ed="R130" n="0251a02"/>天晝夜云何得知。答。若鉢特摩華合殟鉢羅華開。
<lb ed="X" n="0023a17"/><lb ed="R130" n="0251a03"/>多樂睡眠。爾時爲夜。若殟鉢羅華合鉢特摩華開
<lb ed="X" n="0023a18"/><lb ed="R130" n="0251a04"/>少欲睡眠。爾時爲晝。智度論云。欲界諸天。以燈燭
<lb ed="X" n="0023a19"/><lb ed="R130" n="0251a05"/>明珠等施故。身常光明。不須日月光也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023a20"/><lb ed="R130" n="0251a06"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0023a2001"><l>四禪十八天</l><l><anchor xml:id="nkr_note_add_0023a2001" n="0023a2001"/><anchor xml:id="beg0023a2001" n="0023a2001"/>已<anchor xml:id="end0023a2001"/>離欲麤散</l><l>猶未出色籠</l>
<lb ed="X" n="0023a21"/><lb ed="R130" n="0251a07"/><l>故名爲色界</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0023a22"/><lb ed="R130" n="0251a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0023a2201">四禪十八天者。初禪三天。一梵衆天。身長半由旬。
<lb ed="X" n="0023a23"/><lb ed="R130" n="0251a09"/>壽二十增減。二梵輔天。身一由旬。壽四十增減。三
<lb ed="X" n="0023a24"/><lb ed="R130" n="0251a10"/>大梵天。身長一由旬半。壽六十增減〔此天身壽
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0023b" n="0023b"/>
<lb ed="X" n="0023b01"/><lb ed="R130" n="0251a11"/>不倍前者。以離尋伺難故〕此三天覆四天下。第
<lb ed="X" n="0023b02"/><lb ed="R130" n="0251a12"/>二禪三天。一少光天。身長二由旬。壽二大劫。二無
<lb ed="X" n="0023b03"/><lb ed="R130" n="0251a13"/>量光天。身長四由旬。壽四大劫。三光音天。身長八
<lb ed="X" n="0023b04"/><lb ed="R130" n="0251a14"/>由旬。壽八大劫。此三天覆小千世界〔少光天身
<lb ed="X" n="0023b05"/><lb ed="R130" n="0251a15"/>不倍前者。以離尋伺。及王臣難故。壽倍餘者。苦習
<lb ed="X" n="0023b06"/><lb ed="R130" n="0251a16"/>易除故〕第三禪三天。一少淨天。身長十六由旬。
<lb ed="X" n="0023b07"/><lb ed="R130" n="0251a17"/>壽十六大劫。二無量淨天。身長三十二由旬。壽三
<lb ed="X" n="0023b08"/><lb ed="R130" n="0251a18"/>十二大劫。三遍淨天。身長六十四由旬。壽六十四
<lb ed="X" n="0023b09"/><lb ed="R130" n="0251b01"/>大劫。此三天覆中千世界。第四禪九天。一無雲天。
<lb ed="X" n="0023b10"/><lb ed="R130" n="0251b02"/>身長一百二十五由旬。壽一百二十五大劫〔此
<lb ed="X" n="0023b11"/><lb ed="R130" n="0251b03"/>天身壽減於前天三由旬三劫者。以離雲及三灾
<lb ed="X" n="0023b12"/><lb ed="R130" n="0251b04"/>難故〕二福生天。身長二百五十由旬。壽二百五
<lb ed="X" n="0023b13"/><lb ed="R130" n="0251b05"/>大十劫。三<name role="" type="person">廣果天</name>。身長五百由旬。壽五百大劫。<anchor xml:id="nkr_note_add_0023b1301" n="0023b1301"/><anchor xml:id="beg0023b1301" n="0023b1301"/>已<anchor xml:id="end0023b1301"/>
<lb ed="X" n="0023b14"/><lb ed="R130" n="0251b06"/>上三天。凡夫住處。修上品十善兼坐禪者。乃生此
<lb ed="X" n="0023b15"/><lb ed="R130" n="0251b07"/>中。又有外道別修無想天。攝在廣果。身壽亦同。四
<lb ed="X" n="0023b16"/><lb ed="R130" n="0251b08"/>無煩天。身長一千由旬。壽一千大劫。五無熱天。身
<lb ed="X" n="0023b17"/><lb ed="R130" n="0251b09"/>長二千由旬。壽二千大劫。六善見天。身長四千由
<lb ed="X" n="0023b18"/><lb ed="R130" n="0251b10"/>旬。壽四千大劫。七善現天。身長八千由旬。壽八千
<lb ed="X" n="0023b19"/><lb ed="R130" n="0251b11"/>大劫。八色究竟天。身長一萬六千由旬。壽一萬六
<lb ed="X" n="0023b20"/><lb ed="R130" n="0251b12"/>千大劫。<anchor xml:id="nkr_note_add_0023b2001" n="0023b2001"/><anchor xml:id="beg0023b2001" n="0023b2001"/>已<anchor xml:id="end0023b2001"/>上五天。第三果人居〔若樂慧人。則生
<lb ed="X" n="0023b21"/><lb ed="R130" n="0251b13"/>此天。若樂定人。便入四空〕九大自在天。身長壽
<lb ed="X" n="0023b22"/><lb ed="R130" n="0251b14"/>量無數。第十地菩薩所居。此九天。覆大千世界。若
<lb ed="X" n="0023b23"/><lb ed="R130" n="0251b15"/>論其畫界縱廣所經。卒非里數之可度也。且如大
<lb ed="X" n="0023b24"/><lb ed="R130" n="0251b16"/>論云。從色究竟天。下一大石。經一萬八千三百八
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0023c" n="0023c"/>
<lb ed="X" n="0023c01"/><lb ed="R130" n="0251b17"/>十三年。方始至地<note place="inline">云云</note>。此四禪天等。雖離欲界麤
<lb ed="X" n="0023c02"/><lb ed="R130" n="0251b18"/>色。散心。猶爲色蘊所縛。如鳥囚籠。未得自在<note place="inline">有處云四
<lb ed="X" n="0023c03"/><lb ed="R130" n="0252a01"/>禪中以無想爲一無大自在。以此天色究竟天主故</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023c04"/><lb ed="R130" n="0252a02"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0023c0401"><l>上有四空處</l><l>定樂勝四禪</l><l>離色祇四陰</l>
<lb ed="X" n="0023c05"/><lb ed="R130" n="0252a03"/><l>故名無色界</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0023c06"/><lb ed="R130" n="0252a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0023c0601">四空處者。一空無邊處。壽二萬大劫。此天壽不倍
<lb ed="X" n="0023c07"/><lb ed="R130" n="0252a05"/>前者。由初離色縛故。二識無邊處。壽四萬大劫。三
<lb ed="X" n="0023c08"/><lb ed="R130" n="0252a06"/>無所有處。壽六萬大劫。四非想非非想處。壽八萬
<lb ed="X" n="0023c09"/><lb ed="R130" n="0252a07"/>大劫。此四空處壽不倍前。唯增二萬者。但由慧劣
<lb ed="X" n="0023c10"/><lb ed="R130" n="0252a08"/>故也。又此四天無別處所。不離欲色。然所修之業
<lb ed="X" n="0023c11"/><lb ed="R130" n="0252a09"/>各別故。更相不知其所修業。勝於四禪故。以義排
<lb ed="X" n="0023c12"/><lb ed="R130" n="0252a10"/>布上耳。此四天<anchor xml:id="nkr_note_add_0023c1201" n="0023c1201"/><anchor xml:id="beg0023c1201" n="0023c1201"/>已<anchor xml:id="end0023c1201"/>脫色蘊。祗有受想行識四陰。又
<lb ed="X" n="0023c13"/><lb ed="R130" n="0252a11"/>於八識中。無前五識。唯有後三識。自初禪至非非
<lb ed="X" n="0023c14"/><lb ed="R130" n="0252a12"/>想天。若以凡夫論。則唯造還生此地之業。及生次
<lb ed="X" n="0023c15"/><lb ed="R130" n="0252a13"/>上地之業。業盡則隨業輪迴。永無入道之能。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023c16"/><lb ed="R130" n="0252a14"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0023c1601"><l>總名爲三界</l><l>別則二十五</l><l>是爲一國量</l>
<lb ed="X" n="0023c17"/><lb ed="R130" n="0252a15"/><l>一釋迦所化</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0023c18"/><lb ed="R130" n="0252a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0023c1801">三界者。欲界色界無色界也。二十五有者。四洲四
<lb ed="X" n="0023c19"/><lb ed="R130" n="0252a17"/>惡趣。六欲幷梵天。四禪四空處。無想。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0023002" n="0023002"/>及。那含。亦名
<lb ed="X" n="0023c20"/><lb ed="R130" n="0252a18"/>六趣。謂地獄餓鬼畜生脩羅人天也。是爲一國。乃
<lb ed="X" n="0023c21"/><lb ed="R130" n="0252b01"/>一劣應丈六佛之所化也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023c22"/><lb ed="R130" n="0252b02"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0023c2201"><l>若是數至千</l><l>名一小千界</l><l>小千至一千</l>
<lb ed="X" n="0023c23"/><lb ed="R130" n="0252b03"/><l>名一中千界</l><l>中千至一千</l><l>名曰大千界</l>
<lb ed="X" n="0023c24"/><lb ed="R130" n="0252b04"/><l>如是三千國</l><l>各有鐵圍遶</l></lg></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0024a" n="0024a"/>
<lb ed="X" n="0024a01"/><lb ed="R130" n="0252b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0024a0101">釋氏會要云。鐵圍海內。有四洲<name role="" type="person">蘇迷盧山</name>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0024a0101" n="0024a0101"/><anchor xml:id="beg0024a0101" n="0024a0101"/>已<anchor xml:id="end0024a0101"/>上二
<lb ed="X" n="0024a02"/><lb ed="R130" n="0252b06"/>十八天幷一日月爲一國量。數至一千。鐵圍都遶。
<lb ed="X" n="0024a03"/><lb ed="R130" n="0252b07"/>名小千界。卽此小千。數至一千。鐵圍都遶。名中千
<lb ed="X" n="0024a04"/><lb ed="R130" n="0252b08"/>界。卽此中千。數至一千。鐵圍都遶。名大千界。然則
<lb ed="X" n="0024a05"/><lb ed="R130" n="0252b09"/>有萬億之所。皆爲佛之統攝。俱被聲敎也。梵網經
<lb ed="X" n="0024a06"/><lb ed="R130" n="0252b10"/>疏。問。瑜伽云。一大千有百俱<g ref="#CB04447">𦙁</g>世界。雜集等云。俱
<lb ed="X" n="0024a07"/><lb ed="R130" n="0252b11"/><g ref="#CB04447">𦙁</g>量當於百億。何故此中唯云百億。答。億有多種。
<lb ed="X" n="0024a08"/><lb ed="R130" n="0252b12"/>以十萬爲億。或以百萬或千萬或萬萬爲億。瑜伽
<lb ed="X" n="0024a09"/><lb ed="R130" n="0252b13"/>但依十萬爲億。此經千萬爲億。是以聖敎處處不
<lb ed="X" n="0024a10"/><lb ed="R130" n="0252b14"/>同。然不相違。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0024a11"/><lb ed="R130" n="0252b15"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0024a1101"><l>此諸國土等</l><l>棊布地輪上</l><l>下有金水風</l>
<lb ed="X" n="0024a12"/><lb ed="R130" n="0252b16"/><l>三輪次第擎</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0024a13"/><lb ed="R130" n="0252b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0024a1301">地輪厚八萬四千由旬。經量三倍。金輪厚三億二
<lb ed="X" n="0024a14"/><lb ed="R130" n="0252b18"/>萬由旬。經量十二億三千四百五十由旬。水輪厚
<lb ed="X" n="0024a15"/><lb ed="R130" n="0253a01"/>八億由旬。經如金輪。風輪厚十六億由旬。量廣無
<lb ed="X" n="0024a16"/><lb ed="R130" n="0253a02"/>數。此四輪經量。但據一<name role="" type="person">須彌山</name>一國量爲界論也。
<lb ed="X" n="0024a17"/><lb ed="R130" n="0253a03"/>若據大千論。則不可以里數度之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0024a18"/><lb ed="R130" n="0253a04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0024a1801"><l>世界將成時</l><l>梵王最初建</l><l>輔衆欲四空</l>
<lb ed="X" n="0024a19"/><lb ed="R130" n="0253a05"/><l>情器次第成</l><l>下界風輪起</l><l>量等大千界</l>
<lb ed="X" n="0024a20"/><lb ed="R130" n="0253a06"/><l>仰布及傍布</l><l>猶如槃椽形</l><l>光音天布雲</l>
<lb ed="X" n="0024a21"/><lb ed="R130" n="0253a07"/><l>遍覆風輪上</l><l>霔大車軸雨</l><l>水深難可底</l>
<lb ed="X" n="0024a22"/><lb ed="R130" n="0253a08"/><l>風擊上成金</l><l>餘下爲水輪</l><l>空中復降雨</l>
<lb ed="X" n="0024a23"/><lb ed="R130" n="0253a09"/><l>水滿金輪上</l><l>風吹成大地</l><l>須彌及衆山</l>
<lb ed="X" n="0024a24"/><lb ed="R130" n="0253a10"/><l>四洲與河海</l><l>依舊皆成建</l><l>二禪福盡者</l>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0024b" n="0024b"/>
<lb ed="X" n="0024b01"/><lb ed="R130" n="0253a11"/><l>下生勝金洲</l><l>身巨壽無量</l><l>飛行光遠照</l>
<lb ed="X" n="0024b02"/><lb ed="R130" n="0253a12"/><l>所食地味餠</l><l>林藤與粳米</l><l>此諸勝味等</l>
<lb ed="X" n="0024b03"/><lb ed="R130" n="0253a13"/><l>貪食輙隨沒</l><l>次有香稻生</l><l>人亦爭取食</l>
<lb ed="X" n="0024b04"/><lb ed="R130" n="0253a14"/><l>光滅又通亡</l><l>分生男女根</l><l>以其宿習故</l>
<lb ed="X" n="0024b05"/><lb ed="R130" n="0253a15"/><l>相交行不淨</l><l>從此子孫繁</l><l>人民因富盛</l>
<lb ed="X" n="0024b06"/><lb ed="R130" n="0253a16"/><l>漸邪行不善</l><l>死充三惡道</l><l>畏惡修衆善</l>
<lb ed="X" n="0024b07"/><lb ed="R130" n="0253a17"/><l>生三洲六天</l><l>五趣情與器</l><l>於是備作焉</l>
<lb ed="X" n="0024b08"/><lb ed="R130" n="0253a18"/><l>住二十增減</l><l>次起壞劫事</l><l>始從無間獄</l>
<lb ed="X" n="0024b09"/><lb ed="R130" n="0253b01"/><l>乃至<name role="" type="person">他化天</name></l><l>有情次第捨</l><l>器界旣俱空</l>
<lb ed="X" n="0024b10"/><lb ed="R130" n="0253b02"/><l>爾時七日現</l><l>海枯山石融</l><l>大地並炎輝</l>
<lb ed="X" n="0024b11"/><lb ed="R130" n="0253b03"/><l>大千盡煨燼</l><l>火焰聳初禪</l><l>三天次第升</l>
<lb ed="X" n="0024b12"/><lb ed="R130" n="0253b04"/><l>咸赴二禪中</l><l>下空如黑穴</l><l>成住壞空劫</l>
<lb ed="X" n="0024b13"/><lb ed="R130" n="0253b05"/><l>大略<anchor xml:id="nkr_note_add_0024b1301" n="0024b1301"/><anchor xml:id="beg0024b1301" n="0024b1301"/>已<anchor xml:id="end0024b1301"/>如是</l><l>於此四刧中</l><l>八十度增減</l>
<lb ed="X" n="0024b14"/><lb ed="R130" n="0253b06"/><l>是爲一火劫</l><l>七火方一水</l><l>七水更七火</l>
<lb ed="X" n="0024b15"/><lb ed="R130" n="0253b07"/><l>然後一風灾</l><l>火灾從地起</l><l>壞至於初禪</l>
<lb ed="X" n="0024b16"/><lb ed="R130" n="0253b08"/><l>水從二禪起</l><l>壞器若消鹽</l><l>風自三禪起</l>
<lb ed="X" n="0024b17"/><lb ed="R130" n="0253b09"/><l>壞若乾支節</l><l>四禪無外灾</l><l>與殿俱生滅</l>
<lb ed="X" n="0024b18"/><lb ed="R130" n="0253b10"/><l>火劫成壞數</l><l>水次風大踈</l><l>壞<anchor xml:id="nkr_note_add_0024b1801" n="0024b1801"/><anchor xml:id="beg0024b1801" n="0024b1801"/>已<anchor xml:id="end0024b1801"/>復還成</l>
<lb ed="X" n="0024b19"/><lb ed="R130" n="0253b11"/><l>循環無了期</l><l>風灾至百轉</l><l>名一僧祇劫</l>
<lb ed="X" n="0024b20"/><lb ed="R130" n="0253b12"/><l>如是無量劫</l><l>佛出甚希有</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0024b21"/><lb ed="R130" n="0253b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0024b2101">華嚴經云。空中霔雨水。滿三千大千世界。有風輪
<lb ed="X" n="0024b22"/><lb ed="R130" n="0253b14"/>起。吹成色界諸天宮殿。次有風起。成欲天宮。如是
<lb ed="X" n="0024b23"/><lb ed="R130" n="0253b15"/>次第有種種風起。成須彌等諸大山王。次成大地。
<lb ed="X" n="0024b24"/><lb ed="R130" n="0253b16"/>乃至龍宮阿脩羅宮。又瑜伽俱舍等論云。世界將
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0024c" n="0024c"/>
<lb ed="X" n="0024c01"/><lb ed="R130" n="0253b17"/>興。大梵天王最初獨建。經一增減。梵輔梵衆及欲
<lb ed="X" n="0024c02"/><lb ed="R130" n="0253b18"/>空居四天情器次第成<anchor xml:id="nkr_note_add_0024c0201" n="0024c0201"/><anchor xml:id="beg0024c0201" n="0024c0201"/>已<anchor xml:id="end0024c0201"/>。次下界有大風輪起。量
<lb ed="X" n="0024c03"/><lb ed="R130" n="0254a01"/>等三千大千世界。有二種相。謂仰周布。傍側布。仰
<lb ed="X" n="0024c04"/><lb ed="R130" n="0254a02"/>布爲下。傍布爲墻。形如槃椽。堅若金剛。上有光音
<lb ed="X" n="0024c05"/><lb ed="R130" n="0254a03"/>天。布大金藏雲。遍覆風輪。雨大洪雨。滴如車軸。霔
<lb ed="X" n="0024c06"/><lb ed="R130" n="0254a04"/>滿界中。水深十一億二萬由旬。後有風起。擊水成
<lb ed="X" n="0024c07"/><lb ed="R130" n="0254a05"/>金。厚三億二萬由旬。下餘八億由旬。而爲水輪。以
<lb ed="X" n="0024c08"/><lb ed="R130" n="0254a06"/>風輪所持故。不漏不散。空中復起諸界藏雲。降種
<lb ed="X" n="0024c09"/><lb ed="R130" n="0254a07"/>種雨。滿金輪上。次復起風皷水令堅。成其地輪。第
<lb ed="X" n="0024c10"/><lb ed="R130" n="0254a08"/>一精妙性者。成<name role="" type="person">蘇迷盧山</name>。次性成七金山。最下性
<lb ed="X" n="0024c11"/><lb ed="R130" n="0254a09"/>者。成諸山地。平陸成洲。深堰成海。從上至下。依舊
<lb ed="X" n="0024c12"/><lb ed="R130" n="0254a10"/>建立。光音諸天福盡下生。皆化爲人。身長千尺。或
<lb ed="X" n="0024c13"/><lb ed="R130" n="0254a11"/>二千尺。歡喜爲食。身光遠照。飛行自在。無男無女。
<lb ed="X" n="0024c14"/><lb ed="R130" n="0254a12"/>自有地肥<note place="inline">亦名地味</note>。色白味甘。<g ref="#CB15137">𥪰</g>取食之。地肥遂沒。次
<lb ed="X" n="0024c15"/><lb ed="R130" n="0254a13"/>生地皮<note place="inline">亦名地餠</note>。色黃味甘。次生林騰<note place="inline">亦名林條</note>。狀如林形。
<lb ed="X" n="0024c16"/><lb ed="R130" n="0254a14"/>皆生果實。割之流汁。如無﨟蜜。次生粳米。可長七
<lb ed="X" n="0024c17"/><lb ed="R130" n="0254a15"/>十<note place="inline">有云四寸</note>。次生香稻。而有糠麧。因食此故。便利在身。
<lb ed="X" n="0024c18"/><lb ed="R130" n="0254a16"/>爲欲蠲除。便生二道。具男女根。有夫婦焉。有田宅
<lb ed="X" n="0024c19"/><lb ed="R130" n="0254a17"/>焉。由貪染故。光滅通亡。日月始生。乃分晝夜。人民
<lb ed="X" n="0024c20"/><lb ed="R130" n="0254a18"/>漸邪。行不善業。以造惡故。生於鬼界旁生地獄。覩
<lb ed="X" n="0024c21"/><lb ed="R130" n="0254b01"/>惡修善。漸次生餘東西北洲四王忉利。是名成劫。
<lb ed="X" n="0024c22"/><lb ed="R130" n="0254b02"/>住劫可知。壞劫者。住劫最後。無間有情沒而不生。
<lb ed="X" n="0024c23"/><lb ed="R130" n="0254b03"/>爾時壞劫始起。從三途四洲及六欲天。次第先捨。
<lb ed="X" n="0024c24"/><lb ed="R130" n="0254b04"/>下界旣空。日光四倍增熱。溝池盡涸。草木焦然。二
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0025a" n="0025a"/>
<lb ed="X" n="0025a01"/><lb ed="R130" n="0254b05"/>三日現。江河枯竭。四五興時海泉乾燥。六七並現
<lb ed="X" n="0025a02"/><lb ed="R130" n="0254b06"/>山石皆融。大地炎暉。火<g ref="#CB08504">𦦨</g>上騰。初禪諸天奔赴二
<lb ed="X" n="0025a03"/><lb ed="R130" n="0254b07"/>禪。三千世界並爲煨燼。是爲壞劫。空劫則世界壞
<lb ed="X" n="0025a04"/><lb ed="R130" n="0254b08"/>了。大空黑暗。猶如黑穴。如是成住壞空四劫。各經
<lb ed="X" n="0025a05"/><lb ed="R130" n="0254b09"/>二十度增減故。成八十度也。成劫前一增減成器
<lb ed="X" n="0025a06"/><lb ed="R130" n="0254b10"/>界。後十九增減成有情。壞劫前十九增減壞有情。
<lb ed="X" n="0025a07"/><lb ed="R130" n="0254b11"/>後一增減壞器界。又住劫二十增減。前一唯減。後
<lb ed="X" n="0025a08"/><lb ed="R130" n="0254b12"/>一唯增。言增減劫者。世界初成。此<name role="" type="person">閻浮提</name>八萬國
<lb ed="X" n="0025a09"/><lb ed="R130" n="0254b13"/>邑聚落人民富樂。無有寒熱病惱之者。王以正治。
<lb ed="X" n="0025a10"/><lb ed="R130" n="0254b14"/>奉行十善。互相崇敬。猶如父子。人壽無量。至住劫
<lb ed="X" n="0025a11"/><lb ed="R130" n="0254b15"/>之初。王不行正。人民稍邪。其壽遂減。至十萬歲。如
<lb ed="X" n="0025a12"/><lb ed="R130" n="0254b16"/>是展轉。每百年減一歲。減至十歲。謂之減劫。從此
<lb ed="X" n="0025a13"/><lb ed="R130" n="0254b17"/>十歲。子年倍父。增至八萬歲。謂之增劫。子年倍父
<lb ed="X" n="0025a14"/><lb ed="R130" n="0254b18"/>者。阿含經云。十歲時人。互相殺害。仙人相誡。遠離
<lb ed="X" n="0025a15"/><lb ed="R130" n="0255a01"/>殺生。彼人受生。倍二十歲。復離不與取。倍四十歲。
<lb ed="X" n="0025a16"/><lb ed="R130" n="0255a02"/>復離邪婬。倍八十歲。復離妄語。倍一百六十歲。復
<lb ed="X" n="0025a17"/><lb ed="R130" n="0255a03"/>離兩舌。倍三百二十歲。復離麤語。倍六百四十歲。
<lb ed="X" n="0025a18"/><lb ed="R130" n="0255a04"/>復離綺語。倍二千五百歲〔此行難故。倍加五百
<lb ed="X" n="0025a19"/><lb ed="R130" n="0255a05"/>〕復離貪嫉。倍五千歲。復離瞋恚。倍一萬歲。復離
<lb ed="X" n="0025a20"/><lb ed="R130" n="0255a06"/>邪見。倍二萬歲。復離非法惡貪邪行。倍四萬歲。復
<lb ed="X" n="0025a21"/><lb ed="R130" n="0255a07"/>由孝順父母恭敬沙門梵志脩福業等。倍八萬歲
<lb ed="X" n="0025a22"/><lb ed="R130" n="0255a08"/>〔有經中八萬四千者。卽倍中增出也〕一增減
<lb ed="X" n="0025a23"/><lb ed="R130" n="0255a09"/>劫。計一千六百八十萬年。此劫名曰轆轤。據二十
<lb ed="X" n="0025a24"/><lb ed="R130" n="0255a10"/>轆轤劫。三萬三千六百萬年。如是合八十度增減
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0025b" n="0025b"/>
<lb ed="X" n="0025b01"/><lb ed="R130" n="0255a11"/>爲一火灾劫。復經七度火灾。然後方有一度水灾。
<lb ed="X" n="0025b02"/><lb ed="R130" n="0255a12"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0025001" n="0025001"/>討四十九度成住壞空。方成七度水灾。共成五十
<lb ed="X" n="0025b03"/><lb ed="R130" n="0255a13"/>六度成住壞空。更七度火灾了。然後有一風灾。每
<lb ed="X" n="0025b04"/><lb ed="R130" n="0255a14"/>一風灾。經六十四度成住壞空。一箇成住壞空。總
<lb ed="X" n="0025b05"/><lb ed="R130" n="0255a15"/>計一十三萬四千四百萬年。火灾極壞初禪。有尋
<lb ed="X" n="0025b06"/><lb ed="R130" n="0255a16"/>伺故。水灾極壞二禪。有喜受故。風灾極壞三禪。有
<lb ed="X" n="0025b07"/><lb ed="R130" n="0255a17"/>出入息故。火灾事則如上所說。水灾者。初禪<anchor xml:id="nkr_note_add_0025b0701" n="0025b0701"/><anchor xml:id="beg0025b0701" n="0025b0701"/>已<anchor xml:id="end0025b0701"/>下
<lb ed="X" n="0025b08"/><lb ed="R130" n="0255a18"/>火灾成壞。經七度<anchor xml:id="nkr_note_add_0025b0801" n="0025b0801"/><anchor xml:id="beg0025b0801" n="0025b0801"/>已<anchor xml:id="end0025b0801"/>。至第八番壞劫之末。第二禪
<lb ed="X" n="0025b09"/><lb ed="R130" n="0255b01"/>中。俱生水起。壞器世間。如水消鹽。此水與器一時
<lb ed="X" n="0025b10"/><lb ed="R130" n="0255b02"/>俱沒。所以至第八番火灾之末。方一水灾者。以第
<lb ed="X" n="0025b11"/><lb ed="R130" n="0255b03"/>二禪淨光天壽八大劫故。如是壞<anchor xml:id="nkr_note_add_0025b1101" n="0025b1101"/><anchor xml:id="beg0025b1101" n="0025b1101"/>已<anchor xml:id="end0025b1101"/>。復成第二禪。
<lb ed="X" n="0025b12"/><lb ed="R130" n="0255b04"/>乃至如前風灾者。八七火一七水後。於第三禪中。
<lb ed="X" n="0025b13"/><lb ed="R130" n="0255b05"/>俱生風起。壞器世間。如風乾支節。此風與器一時
<lb ed="X" n="0025b14"/><lb ed="R130" n="0255b06"/>俱沒。所以至六十四番壞劫有風灾者。由第三禪
<lb ed="X" n="0025b15"/><lb ed="R130" n="0255b07"/>遍淨天壽六十四大劫故。三灾不到第四禪者。以
<lb ed="X" n="0025b16"/><lb ed="R130" n="0255b08"/>捨念淸淨故。對法論云。四靜慮外宮等。雖無外灾。
<lb ed="X" n="0025b17"/><lb ed="R130" n="0255b09"/>與宮殿等俱生俱滅。說有成壞。又劫者。此云時分。
<lb ed="X" n="0025b18"/><lb ed="R130" n="0255b10"/>有飢饉劫疾疫劫刀兵劫增劫減劫。此皆小劫。合
<lb ed="X" n="0025b19"/><lb ed="R130" n="0255b11"/>一增減或二十增減爲一劫。此爲中劫。統八十度
<lb ed="X" n="0025b20"/><lb ed="R130" n="0255b12"/>增減。乃名大劫。又有經云。如一大城。方四十里<note place="inline">大論
<lb ed="X" n="0025b21"/><lb ed="R130" n="0255b13"/>云百由旬</note>。滿中芥子。有長壽天。過三年<note place="inline">有經云過百年</note>取一芥
<lb ed="X" n="0025b22"/><lb ed="R130" n="0255b14"/>去。城雖空。劫猶未盡。此是梵天一劫之壽。又瓔珞
<lb ed="X" n="0025b23"/><lb ed="R130" n="0255b15"/>經云。一里十里四十里方廣之石。天三銖衣。人中
<lb ed="X" n="0025b24"/><lb ed="R130" n="0255b16"/>日月歲數。三年一拂。此石盡。名爲小劫。至八十里。
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0025c" n="0025c"/>
<lb ed="X" n="0025c01"/><lb ed="R130" n="0255b17"/>梵天中有百寶光明珠爲日月歲數。三年一拂。此
<lb ed="X" n="0025c02"/><lb ed="R130" n="0255b18"/>石盡。名爲中劫。至八百里。淨居天中千寶光明鏡
<lb ed="X" n="0025c03"/><lb ed="R130" n="0256a01"/>爲日月歲數。三年一拂。此石盡。名爲大劫。是一僧
<lb ed="X" n="0025c04"/><lb ed="R130" n="0256a02"/>祇也。又劫章頌云。風灾爲一數。數至不可知。此極
<lb ed="X" n="0025c05"/><lb ed="R130" n="0256a03"/>長遠時。名一僧祇劫〔華嚴經中。阿僧祇數在第
<lb ed="X" n="0025c06"/><lb ed="R130" n="0256a04"/>一百五位。慈恩基師云。風灾劫數至百餘轉。名一
<lb ed="X" n="0025c07"/><lb ed="R130" n="0256a05"/>阿僧祇〕。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0025c08"/><lb ed="R130" n="0256a06"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0025c0801"><l>若佛出於世</l><l>必降閻浮洲</l><l>萬億閻浮中</l>
<lb ed="X" n="0025c09"/><lb ed="R130" n="0256a07"/><l>各有一佛出</l><l>成道轉法輪</l><l>入滅皆同時</l>
<lb ed="X" n="0025c10"/><lb ed="R130" n="0256a08"/><l>如是千百億</l><l>盧舍那本身</l><l>譬如淨滿月</l>
<lb ed="X" n="0025c11"/><lb ed="R130" n="0256a09"/><l>普現一切水</l><l>影像雖無量</l><l>本月未曾二</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0025c12"/><lb ed="R130" n="0256a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0025c1201">釋氏會要云。法王所都。則大千之內攝焉。若據成
<lb ed="X" n="0025c13"/><lb ed="R130" n="0256a11"/>都。則此<name role="" type="person">閻浮提</name>常爲所住。又大論云。<name role="" type="person">閻浮提</name>三邊
<lb ed="X" n="0025c14"/><lb ed="R130" n="0256a12"/>等量二千由旬。南邊三由旬半。北闊而南狹。故人
<lb ed="X" n="0025c15"/><lb ed="R130" n="0256a13"/>面像之。佛之所生<name role="" type="person">迦毗羅</name>城。乃居天地之中央。又
<lb ed="X" n="0025c16"/><lb ed="R130" n="0256a14"/>昔漢明帝問摩滕法師云。佛之出世。不從此土。何
<lb ed="X" n="0025c17"/><lb ed="R130" n="0256a15"/>也。對曰。<name role="" type="person">迦維羅衛國</name>者。是三千大千世界百億日
<lb ed="X" n="0025c18"/><lb ed="R130" n="0256a16"/>月之中央也。三世諸佛皆從彼生。蓋佛之威神不
<lb ed="X" n="0025c19"/><lb ed="R130" n="0256a17"/>生邊地。地爲傾斜故。又因本經云。<name role="" type="person">閻浮提</name>有五種
<lb ed="X" n="0025c20"/><lb ed="R130" n="0256a18"/>事。勝三天下至<name role="" type="person">他化天</name>。一者勇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0025002" n="0025002"/>捷。二正念。三佛出
<lb ed="X" n="0025c21"/><lb ed="R130" n="0256b01"/>世處。四是修業地。五行梵行處。有經云。諸佛不出
<lb ed="X" n="0025c22"/><lb ed="R130" n="0256b02"/>三天下者。以其土人難化故也。此土衆生利根捷
<lb ed="X" n="0025c23"/><lb ed="R130" n="0256b03"/>疾。極惡勇猛。取道不難。是故古往諸佛皆生此土
<lb ed="X" n="0025c24"/><lb ed="R130" n="0256b04"/>也。三千大千。都計則成一萬億。一國一佛。故成千
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0026a" n="0026a"/>
<lb ed="X" n="0026a01"/><lb ed="R130" n="0256b05"/>百億。是皆迹化佛。本是舍那。故梵網經云。我今盧
<lb ed="X" n="0026a02"/><lb ed="R130" n="0256b06"/>舍那。方坐蓮華臺。周<anchor xml:id="nkr_note_add_0026a0201" n="0026a0201"/><anchor xml:id="beg0026a0201" n="0026a0201"/>帀<anchor xml:id="end0026a0201"/>千華上。復現千釋迦。一華
<lb ed="X" n="0026a03"/><lb ed="R130" n="0256b07"/>百億國。一國一釋迦。如是千百億。盧舍那本身。又
<lb ed="X" n="0026a04"/><lb ed="R130" n="0256b08"/>云。千華上佛。是吾化身。千百億釋迦。是千釋迦之
<lb ed="X" n="0026a05"/><lb ed="R130" n="0256b09"/>化身<note place="inline">云云</note>。然則如月昇空。影臨衆水。影雖無量。月
<lb ed="X" n="0026a06"/><lb ed="R130" n="0256b10"/>本是一。佛亦如是。雖迹現於萬億國土。而本身是
<lb ed="X" n="0026a07"/><lb ed="R130" n="0256b11"/>一也〔盧舍那此云淨滿。謂三惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0026a0701" n="0026a0701"/><anchor xml:id="beg0026a0701" n="0026a0701"/>已<anchor xml:id="end0026a0701"/>淨。種智圓滿
<lb ed="X" n="0026a08"/><lb ed="R130" n="0256b12"/>故也〕。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026a09"/><lb ed="R130" n="0256b13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0026a0901"><l>於此<name role="" type="person">閻浮提</name></l><l>有國名迦維</l><l>王名是淨<g ref="#CB01366">飰</g></l>
<lb ed="X" n="0026a10"/><lb ed="R130" n="0256b14"/><l>夫人號摩耶</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0026a11"/><lb ed="R130" n="0256b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0026a1101">因本經云。劫初時。地味地皮地膚等味。次第生而
<lb ed="X" n="0026a12"/><lb ed="R130" n="0256b16"/>旣沒。後生粳米。朝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0026001" n="0026001"/>割暮生。人貪積之。<anchor xml:id="note_star_1" n="0026001" type="star"/>割不復生。後
<lb ed="X" n="0026a13"/><lb ed="R130" n="0256b17"/>相侵盜。無能決者。議立一智者。名三滿多。爲平等
<lb ed="X" n="0026a14"/><lb ed="R130" n="0256b18"/>王。賞善罰惡。衆共給之。由是始生民主焉。是平等
<lb ed="X" n="0026a15"/><lb ed="R130" n="0257a01"/>王子孫相承。至三十三世善思王。乃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0026002" n="0026002"/>證轉輪聖王
<lb ed="X" n="0026a16"/><lb ed="R130" n="0257a02"/>之位。王四天下。直至師子頰王。凡一百一萬五十
<lb ed="X" n="0026a17"/><lb ed="R130" n="0257a03"/>六王。師子頰王生四子。一名淨<g ref="#CB01366">飰</g>。二名白<g ref="#CB01366">飰</g>。三名
<lb ed="X" n="0026a18"/><lb ed="R130" n="0257a04"/>斛<g ref="#CB01366">飰</g>。四名甘露<g ref="#CB01366">飰</g>。淨<g ref="#CB01366">飰</g>王二子。一名悉達。次名難
<lb ed="X" n="0026a19"/><lb ed="R130" n="0257a05"/>陀。白<g ref="#CB01366">飰</g>王二子。一名調達。次名阿難。斛<g ref="#CB01366">飰</g>王二子。
<lb ed="X" n="0026a20"/><lb ed="R130" n="0257a06"/>一名<name role="" type="person">摩訶男</name>。次名阿那律。甘露<g ref="#CB01366">飰</g>王二子。一名婆
<lb ed="X" n="0026a21"/><lb ed="R130" n="0257a07"/>娑。次名跋陀。一女甘露味。皆出家證道。摩耶此云
<lb ed="X" n="0026a22"/><lb ed="R130" n="0257a08"/>大幻術。謂初生時。端正第一。國人咸曰。此非人之
<lb ed="X" n="0026a23"/><lb ed="R130" n="0257a09"/>所生。乃善化天所化。因名爲幻術。相師占曰。此女
<lb ed="X" n="0026a24"/><lb ed="R130" n="0257a10"/>當生轉輪聖王。釋氏會要云。天臂城中善覺長者。
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0026b" n="0026b"/>
<lb ed="X" n="0026b01"/><lb ed="R130" n="0257a11"/>生八女子。淨<g ref="#CB01366">飰</g>王皆迎入宮。以第一摩耶。第八波
<lb ed="X" n="0026b02"/><lb ed="R130" n="0257a12"/>闍波提。自娶爲妃。餘六分與三箇弟王。各以爲妃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026b03"/><lb ed="R130" n="0257a13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0026b0301"><l>周昭癸丑年</l><l>七月十五夜</l><l>夫人感瑞夢</l>
<lb ed="X" n="0026b04"/><lb ed="R130" n="0257a14"/><l>人乘象入懷</l><l>旣而方有娠</l><l>自後受天供</l>
<lb ed="X" n="0026b05"/><lb ed="R130" n="0257a15"/><l>人間諸勝味</l><l>不復霑唇舌</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0026b06"/><lb ed="R130" n="0257a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0026b0601">周昭者。此震旦姬周王之號也。事實如下。此不煩
<lb ed="X" n="0026b07"/><lb ed="R130" n="0257a17"/>錄。因果經普曜經等云。釋迦如來爲大菩薩。名曰
<lb ed="X" n="0026b08"/><lb ed="R130" n="0257a18"/>善慧。生<name role="" type="person">兜率天</name>。爲諸天主。有六十億諸天。議言。菩
<lb ed="X" n="0026b09"/><lb ed="R130" n="0257b01"/>薩將降。當生何國。菩薩答言。三千世界<name role="" type="person">閻浮提</name>迦
<lb ed="X" n="0026b10"/><lb ed="R130" n="0257b02"/>毗羅國。最在地心。又其國種姓有六十種。而釋種
<lb ed="X" n="0026b11"/><lb ed="R130" n="0257b03"/>熾盛。其淨<g ref="#CB01366">飰</g>王。種族第一。甘蔗苗裔。聖王之後。性
<lb ed="X" n="0026b12"/><lb ed="R130" n="0257b04"/>行仁賢。夫人貞良。猶天玉女。前五百世常爲菩薩
<lb ed="X" n="0026b13"/><lb ed="R130" n="0257b05"/>母。應往降神。又瑞應經云。菩薩乘白象。冠日精。發
<lb ed="X" n="0026b14"/><lb ed="R130" n="0257b06"/><name role="" type="person">兜率宮</name>。諸天翼從。滿虗空中。作樂散華。大光普照。
<lb ed="X" n="0026b15"/><lb ed="R130" n="0257b07"/>降神母胎。於是<name role="" type="person">兜率天</name>衆念言。我等亦當下生人
<lb ed="X" n="0026b16"/><lb ed="R130" n="0257b08"/>間。菩薩成佛。欲聞說法。卽便託於諸國王臣波羅
<lb ed="X" n="0026b17"/><lb ed="R130" n="0257b09"/>門長者居士等家。凡九十九億。是時夫人眠夢。見
<lb ed="X" n="0026b18"/><lb ed="R130" n="0257b10"/>人乘象入懷。夢悟自知身重。天獻飮食。自然而至。
<lb ed="X" n="0026b19"/><lb ed="R130" n="0257b11"/>不復樂於人間之味。此乃<name role="" type="person">周昭王</name>卽位二十三年
<lb ed="X" n="0026b20"/><lb ed="R130" n="0257b12"/>癸丑七月十五日也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026b21"/><lb ed="R130" n="0257b13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0026b2101"><l>明年甲寅歲</l><l>四月初八日</l><l>從右脇誕生</l>
<lb ed="X" n="0026b22"/><lb ed="R130" n="0257b14"/><l>端正好男子</l><l>生時靈瑞事</l><l>不可具言說</l>
<lb ed="X" n="0026b23"/><lb ed="R130" n="0257b15"/><l>天雨華散地</l><l>龍噴水浴身</l><l>生<anchor xml:id="nkr_note_add_0026b2301" n="0026b2301"/><anchor xml:id="beg0026b2301" n="0026b2301"/>已<anchor xml:id="end0026b2301"/>蓮承足</l>
<lb ed="X" n="0026b24"/><lb ed="R130" n="0257b16"/><l>四方各七步</l><l>兩手指天地</l><l>卽作師子吼</l>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0026c" n="0026c"/>
<lb ed="X" n="0026c01"/><lb ed="R130" n="0257b17"/><l>天上及天下</l><l>唯我爲獨尊</l><l>父母共異之</l>
<lb ed="X" n="0026c02"/><lb ed="R130" n="0257b18"/><l>命名爲悉達</l><l>召諸相者占</l><l>占<anchor xml:id="nkr_note_add_0026c0201" n="0026c0201"/><anchor xml:id="beg0026c0201" n="0026c0201"/>已<anchor xml:id="end0026c0201"/>皆奏曰</l>
<lb ed="X" n="0026c03"/><lb ed="R130" n="0258a01"/><l>年登十九歲</l><l>必作轉輪王</l><l>若便出家者</l>
<lb ed="X" n="0026c04"/><lb ed="R130" n="0258a02"/><l>當證一切智</l><l>又有香山仙</l><l>禮<anchor xml:id="nkr_note_add_0026c0401" n="0026c0401"/><anchor xml:id="beg0026c0401" n="0026c0401"/>已<anchor xml:id="end0026c0401"/>自悲泣</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0026c05"/><lb ed="R130" n="0258a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0026c0501">瑞應經云。菩薩住胎。十月滿足。四月八日。夫人將
<lb ed="X" n="0026c06"/><lb ed="R130" n="0258a04"/>諸<anchor xml:id="nkr_note_add_0026c0601" n="0026c0601"/><anchor xml:id="beg0026c0601" n="0026c0601"/>采<anchor xml:id="end0026c0601"/>女。遊藍毗尼園。攀無憂樹。欲牽摘華。菩薩從
<lb ed="X" n="0026c07"/><lb ed="R130" n="0258a05"/>母右脇而生。于時樹下七莖蓮華自然而生。大如
<lb ed="X" n="0026c08"/><lb ed="R130" n="0258a06"/>車輪。菩薩隨蓮華中。四方各行七步<note place="inline">涅槃經云十方</note>。右手
<lb ed="X" n="0026c09"/><lb ed="R130" n="0258a07"/>指天。左手指地。目顧四方云。天上天下唯我獨尊。
<lb ed="X" n="0026c10"/><lb ed="R130" n="0258a08"/>利益一切人天矣。釋梵諸天雨妙香華。作諸伎樂。
<lb ed="X" n="0026c11"/><lb ed="R130" n="0258a09"/>瓔珞天衣不可稱數。九龍吐水。一涼一溫。灌太子
<lb ed="X" n="0026c12"/><lb ed="R130" n="0258a10"/>身。放大光明。遍照三千大千世界。如斯瑞應有三
<lb ed="X" n="0026c13"/><lb ed="R130" n="0258a11"/>十四<note place="inline">文煩不錄</note>。同日八大國王皆生太子。諸釋種姓生
<lb ed="X" n="0026c14"/><lb ed="R130" n="0258a12"/>五百男。國中居士長者悉亦生男。及八萬四千厩
<lb ed="X" n="0026c15"/><lb ed="R130" n="0258a13"/>馬生駒。其一揵陟也。宮中五百伏藏發現。又諸大
<lb ed="X" n="0026c16"/><lb ed="R130" n="0258a14"/>商採寶俱還。群臣內外見此瑞相。歎未曾有。因名
<lb ed="X" n="0026c17"/><lb ed="R130" n="0258a15"/>薩婆悉達多<note place="inline">華言頓吉</note>。皆由生時有諸吉祥頓現故也。
<lb ed="X" n="0026c18"/><lb ed="R130" n="0258a16"/>王召國中諸善相波羅門相之。皆曰。年至十九。當
<lb ed="X" n="0026c19"/><lb ed="R130" n="0258a17"/>作輪王。若出家者。成等正覺。又香山有五通仙人。
<lb ed="X" n="0026c20"/><lb ed="R130" n="0258a18"/>名<name role="" type="person">阿私陀</name>。見太子而禮其足。忽然泣曰。若出家則
<lb ed="X" n="0026c21"/><lb ed="R130" n="0258b01"/>必成一切智。我今年<anchor xml:id="nkr_note_add_0026c2101" n="0026c2101"/><anchor xml:id="beg0026c2101" n="0026c2101"/>已<anchor xml:id="end0026c2101"/>百二十矣。不久命<g ref="#CB02534">𣧩</g>。生無
<lb ed="X" n="0026c22"/><lb ed="R130" n="0258b02"/>想天。不聞說法。故自悲耳。又諸經論傳。佛生年月
<lb ed="X" n="0026c23"/><lb ed="R130" n="0258b03"/>日等互說不同。或云夏末王時生。或云商王代中
<lb ed="X" n="0026c24"/><lb ed="R130" n="0258b04"/>生。或云東周平王戊午歲生。或云桓王乙丑歲生。
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0027a" n="0027a"/>
<lb ed="X" n="0027a01"/><lb ed="R130" n="0258b05"/>如此異說。不足爲信。如辨正論引周書異記云。昭
<lb ed="X" n="0027a02"/><lb ed="R130" n="0258b06"/>王卽位二十四年甲寅四月八日。江河泉池汎溢。
<lb ed="X" n="0027a03"/><lb ed="R130" n="0258b07"/>山川土地悉震。是夜五色光氣入貫大微。遍於西
<lb ed="X" n="0027a04"/><lb ed="R130" n="0258b08"/>方。作靑紅色。上問太史蘇由。是何祥耶。對曰。有大
<lb ed="X" n="0027a05"/><lb ed="R130" n="0258b09"/>聖人。生西方故也。一千年後。聲敎當被於此。於是
<lb ed="X" n="0027a06"/><lb ed="R130" n="0258b10"/>鐫石誌之。埋於南郊天祠前。又漢明帝問摩滕法
<lb ed="X" n="0027a07"/><lb ed="R130" n="0258b11"/>師曰。如來生滅可得說示乎。對曰。佛於癸丑七月
<lb ed="X" n="0027a08"/><lb ed="R130" n="0258b12"/>十五日。託陰<name role="" type="person">摩耶夫人</name>。甲寅四月八日。從母右脇
<lb ed="X" n="0027a09"/><lb ed="R130" n="0258b13"/>而生。阿含瑞應等經亦同斯說。是則豈可以一二
<lb ed="X" n="0027a10"/><lb ed="R130" n="0258b14"/>處異說。疑多同說乎。是以釋氏會要云。兩方相接
<lb ed="X" n="0027a11"/><lb ed="R130" n="0258b15"/>三藏所傳。以周照王時佛生。理爲長也。若准周正。
<lb ed="X" n="0027a12"/><lb ed="R130" n="0258b16"/>則今之江表。以建巳月爲佛生者謬矣。如薩婆多
<lb ed="X" n="0027a13"/><lb ed="R130" n="0258b17"/>論說二月八日佛生者明矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0027a14"/><lb ed="R130" n="0258b18"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0027a1401"><l>產後第七日</l><l>母沒生忉利</l><l>姨母<name role="" type="person">大愛道</name></l>
<lb ed="X" n="0027a15"/><lb ed="R130" n="0259a01"/><l>乳育忘劬勞</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0027a16"/><lb ed="R130" n="0259a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0027a1601">端應經云。摩耶產太子後。七日命終。以懷菩薩功
<lb ed="X" n="0027a17"/><lb ed="R130" n="0259a03"/>德大故。生<name role="" type="person">忉利天</name>。有經云。太子自知福德威重。無
<lb ed="X" n="0027a18"/><lb ed="R130" n="0259a04"/>有女人堪受禮者。故因將終。託之而生。又大權經
<lb ed="X" n="0027a19"/><lb ed="R130" n="0259a05"/>云。菩薩在兜率。觀后餘壽十月。故託神也。<name role="" type="person">大愛道</name>
<lb ed="X" n="0027a20"/><lb ed="R130" n="0259a06"/>梵云<name role="" type="person">摩訶波闍波提</name>。乳養太子。身心匪懈。太子成
<lb ed="X" n="0027a21"/><lb ed="R130" n="0259a07"/>道後隨出家。受記作佛。號一切衆生喜見也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0027a22"/><lb ed="R130" n="0259a08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0027a2201"><l>七歲智過人</l><l>衆藝無不通</l><l>十歲力無敵</l>
<lb ed="X" n="0027a23"/><lb ed="R130" n="0259a09"/><l>擲象又能射</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0027a24"/><lb ed="R130" n="0259a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0027a2401">出曜經云。太子七歲。王以聰明婆羅門。名曰選友。
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0027b" n="0027b"/>
<lb ed="X" n="0027b01"/><lb ed="R130" n="0259a11"/>爲太子師。太子問曰。以何書典而相敎耶。其師答
<lb ed="X" n="0027b02"/><lb ed="R130" n="0259a12"/>曰。梵佉留書。太子曰。其異書者有六十四。今師何
<lb ed="X" n="0027b03"/><lb ed="R130" n="0259a13"/>言止有二種耶。師問。何等名耶。答曰。梵書佉留書
<lb ed="X" n="0027b04"/><lb ed="R130" n="0259a14"/>龍鬼書阿脩倫書等也。分別本末。師不能達。深生
<lb ed="X" n="0027b05"/><lb ed="R130" n="0259a15"/>慙愧。而白王言。太子乃天人之師。我安敎耶。凡諸
<lb ed="X" n="0027b06"/><lb ed="R130" n="0259a16"/>技藝算射天文地理。自然知之。因果經云。太子年
<lb ed="X" n="0027b07"/><lb ed="R130" n="0259a17"/>至十歲。王勑太子。與難陀調達及五百童子。又復
<lb ed="X" n="0027b08"/><lb ed="R130" n="0259a18"/>唱令國中萬姓有勇力者。定日集於戲場捔射。至
<lb ed="X" n="0027b09"/><lb ed="R130" n="0259b01"/>期。調達領衆先出。有象當門。以手擗倒。難陀足跳
<lb ed="X" n="0027b10"/><lb ed="R130" n="0259b02"/>路側。太子擲於空中。以手還接。不令傷損。旣至園
<lb ed="X" n="0027b11"/><lb ed="R130" n="0259b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0027b1101" n="0027b1101"/><anchor xml:id="beg0027b1101" n="0027b1101"/>已<anchor xml:id="end0027b1101"/>。標皷射之。調達竪四十里皷。不能得過。難陀竪
<lb ed="X" n="0027b12"/><lb ed="R130" n="0259b04"/>六十里皷。亦莫越爾。太子竪百里皷。弓力乏折。乃
<lb ed="X" n="0027b13"/><lb ed="R130" n="0259b05"/>取祖王鎭庫之弓。古今無能張者。太子旣挽。聲振
<lb ed="X" n="0027b14"/><lb ed="R130" n="0259b06"/>于城。箭中皷<anchor xml:id="nkr_note_add_0027b1401" n="0027b1401"/><anchor xml:id="beg0027b1401" n="0027b1401"/>已<anchor xml:id="end0027b1401"/>。透入於地。泉水涌出〔西域記云
<lb ed="X" n="0027b15"/><lb ed="R130" n="0259b07"/>其泉至今存焉。一切病人飮則便愈〕復逶鐵圍
<lb ed="X" n="0027b16"/><lb ed="R130" n="0259b08"/>之山。大千刹土六反震動。大衆悚然。怪未曾有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0027b17"/><lb ed="R130" n="0259b09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0027b1701"><l>逮其年十七</l><l>父王欲娉妃</l><l>普集諸釋女</l>
<lb ed="X" n="0027b18"/><lb ed="R130" n="0259b10"/><l>萬選得一人</l><l>名曰耶輸陀</l><l>端正最無匹</l>
<lb ed="X" n="0027b19"/><lb ed="R130" n="0259b11"/><l>太子雖納之</l><l>殊無世俗心</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0027b20"/><lb ed="R130" n="0259b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0027b2001"><name role="" type="person">耶輸陀羅</name>此云華色。端正第一。卽宿世賣華女。名
<lb ed="X" n="0027b21"/><lb ed="R130" n="0259b13"/>瞿夷也。以宿願故。今亦作妃〔宿世之事。文煩不
<lb ed="X" n="0027b22"/><lb ed="R130" n="0259b14"/>錄〕太子雖納而無俗意。久而不接。太子夜中但
<lb ed="X" n="0027b23"/><lb ed="R130" n="0259b15"/>修禪觀。諸妓女等咸疑。太子非男也。亦謂無根。又
<lb ed="X" n="0027b24"/><lb ed="R130" n="0259b16"/>有經云。太子有三妃。第一名瞿夷。不孕。第二名耶
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0027c" n="0027c"/>
<lb ed="X" n="0027c01"/><lb ed="R130" n="0259b17"/>輸陀羅。生羅睺羅。第三名瞿波<note place="inline">云云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0027c02"/><lb ed="R130" n="0259b18"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0027c0201"><l>一日啓父王</l><l>遊觀四門外</l><l>行見四種相</l>
<lb ed="X" n="0027c03"/><lb ed="R130" n="0260a01"/><l>謂生老病死</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0027c04"/><lb ed="R130" n="0260a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0027c0401">瑞應經云。太子一日前白王言。欲出遊觀。王勑有
<lb ed="X" n="0027c05"/><lb ed="R130" n="0260a03"/>司。整治衢道。皆令淸淨。幷諸官屬。噵從太子。出城
<lb ed="X" n="0027c06"/><lb ed="R130" n="0260a04"/>東門。見一女人在於道傍初產兒者。兒墮于地。在
<lb ed="X" n="0027c07"/><lb ed="R130" n="0260a05"/>於膿血糞穢之中。苦痛啼哭。次出南門。見一老人
<lb ed="X" n="0027c08"/><lb ed="R130" n="0260a06"/>頭白背傴。形枯色衰。拄杖羸步。次出西門。見一病
<lb ed="X" n="0027c09"/><lb ed="R130" n="0260a07"/>人。肉消骨露。喘息呻吟。不能自持。兩人扶腋。在於
<lb ed="X" n="0027c10"/><lb ed="R130" n="0260a08"/>路傍。次出北門。見一死人。眷屬圍遶。哀哭送之。太
<lb ed="X" n="0027c11"/><lb ed="R130" n="0260a09"/>子見此四種相<anchor xml:id="nkr_note_add_0027c1101" n="0027c1101"/><anchor xml:id="beg0027c1101" n="0027c1101"/>已<anchor xml:id="end0027c1101"/>。問諸從者。是何相等。從者一一
<lb ed="X" n="0027c12"/><lb ed="R130" n="0260a10"/>答陳其故。太子又問。唯此四人乎。餘亦爾耶。從者
<lb ed="X" n="0027c13"/><lb ed="R130" n="0260a11"/>答言。世人皆爾。無一免者。太子歎曰。云何世人貪
<lb ed="X" n="0027c14"/><lb ed="R130" n="0260a12"/>樂不畏。於是下馬息樹。有一沙門。持鉢執錫。視地
<lb ed="X" n="0027c15"/><lb ed="R130" n="0260a13"/>而行。過太子前。因問。答云。我是比丘。能破結賊。不
<lb ed="X" n="0027c16"/><lb ed="R130" n="0260a14"/>染六塵。便現神通。騰空而去。上之四相。及此比丘。
<lb ed="X" n="0027c17"/><lb ed="R130" n="0260a15"/>皆淨居天子之所化作。警悟太子故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0027c18"/><lb ed="R130" n="0260a16"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0027c1801"><l>見此旣還宮</l><l>懷憂心不悅</l><l>父王大怪之</l>
<lb ed="X" n="0027c19"/><lb ed="R130" n="0260a17"/><l>欲解其憂心</l><l>爲作諸樂事</l><l>竟不革初心</l>
<lb ed="X" n="0027c20"/><lb ed="R130" n="0260a18"/><l>但自思出家</l><l>欲離其四患</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0027c21"/><lb ed="R130" n="0260b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0027c2101">太子遊四門外。見諸不祥。還宮憂惱。父王驚怪。責
<lb ed="X" n="0027c22"/><lb ed="R130" n="0260b02"/>諸從者。卿等云何不治衢道。以諸不祥令見之乎。
<lb ed="X" n="0027c23"/><lb ed="R130" n="0260b03"/>群臣奏對。奉王嚴命。無不撿察。不知來處。忽現於
<lb ed="X" n="0027c24"/><lb ed="R130" n="0260b04"/>前。非臣之罪。王知天變。不罪諸臣。於是欲令太子
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0028a" n="0028a"/>
<lb ed="X" n="0028a01"/><lb ed="R130" n="0260b05"/>解憂。爲作百千種樂。又加端正妓女。以娛樂之。終
<lb ed="X" n="0028a02"/><lb ed="R130" n="0260b06"/>不迴心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028a03"/><lb ed="R130" n="0260b07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0028a0301"><l>殷勤白其父</l><l>願聽我出家</l><l>王聞流淚言</l>
<lb ed="X" n="0028a04"/><lb ed="R130" n="0260b08"/><l>應當息此懷</l><l>此患古難免</l><l>汝獨何預憂</l>
<lb ed="X" n="0028a05"/><lb ed="R130" n="0260b09"/><l>苦能有後嗣</l><l>吾當從汝願</l><l>太子順父語</l>
<lb ed="X" n="0028a06"/><lb ed="R130" n="0260b10"/><l>指其妃腹言</l><l>劫後第六年</l><l>必當生男子</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0028a07"/><lb ed="R130" n="0260b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0028a0701">太子欲求出家。王泣不許。殷勤不<anchor xml:id="nkr_note_add_0028a0701" n="0028a0701"/><anchor xml:id="beg0028a0701" n="0028a0701"/>已<anchor xml:id="end0028a0701"/>。王言。汝若有
<lb ed="X" n="0028a08"/><lb ed="R130" n="0260b12"/>子。則聽出家。太子卽指耶輸腹言。却後六年。汝當
<lb ed="X" n="0028a09"/><lb ed="R130" n="0260b13"/>生男。旣而太子出家。後六年耶輸果生一子。諸釋
<lb ed="X" n="0028a10"/><lb ed="R130" n="0260b14"/>咸嗔。欲治欲殺。妃臨火坑誓曰。我若爲非。子母俱
<lb ed="X" n="0028a11"/><lb ed="R130" n="0260b15"/>滅。若其遺體。天當爲證。因抱子投坑。變爲蓮池。蓮
<lb ed="X" n="0028a12"/><lb ed="R130" n="0260b16"/>華奉體。王及國人始復不疑。有經云。羅睺羅宿世
<lb ed="X" n="0028a13"/><lb ed="R130" n="0260b17"/>作一國王。其兄捨世而爲道士。預衆修道。一夜誤
<lb ed="X" n="0028a14"/><lb ed="R130" n="0260b18"/>用他甁之水。明向衆懺。願以法罰。道衆議言。此非
<lb ed="X" n="0028a15"/><lb ed="R130" n="0261a01"/>實垢。而不用聽。復詣王所。切請治罪。其罪輕故。不
<lb ed="X" n="0028a16"/><lb ed="R130" n="0261a02"/>囚囹圄。乍禁後園。因事忘之。六日不開。以是因緣。
<lb ed="X" n="0028a17"/><lb ed="R130" n="0261a03"/>六年在胎。又<name role="" type="person">耶輸陀羅</name>往劫與母偕行。路遠身疲。
<lb ed="X" n="0028a18"/><lb ed="R130" n="0261a04"/>妄稱要緣。所持之物。寄母先行。故落後行。經六里
<lb ed="X" n="0028a19"/><lb ed="R130" n="0261a05"/>許。由是之故。六年懷姙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028a20"/><lb ed="R130" n="0261a06"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0028a2001"><l>父不信斯語</l><l>心知不敢留</l><l>常令四兵衛</l>
<lb ed="X" n="0028a21"/><lb ed="R130" n="0261a07"/><l>妃亦不暫離</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0028a22"/><lb ed="R130" n="0261a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0028a2201">相師奏曰。太子今不出家。過七日<anchor xml:id="nkr_note_add_0028a2201" n="0028a2201"/><anchor xml:id="beg0028a2201" n="0028a2201"/>已<anchor xml:id="end0028a2201"/>。轉輪王報自
<lb ed="X" n="0028a23"/><lb ed="R130" n="0261a09"/>然來應。王聞歡喜。卽勑群臣。日夜嚴備。四兵擎衛。
<lb ed="X" n="0028a24"/><lb ed="R130" n="0261a10"/>城門開閉。聲聞四十里。復勑耶輸。倍加防察。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0028b" n="0028b"/>
<lb ed="X" n="0028b01"/><lb ed="R130" n="0261a11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0028b0101"><l>壬申二月八</l><l>半夜人定時</l><l>太子命車匿</l>
<lb ed="X" n="0028b02"/><lb ed="R130" n="0261a12"/><l>彼揵陟將來</l><l>四天捧馬足</l><l>釋梵執幡盖</l>
<lb ed="X" n="0028b03"/><lb ed="R130" n="0261a13"/><l>衛持出北門</l><l>諸天忽不現</l><l>行至三由旬</l>
<lb ed="X" n="0028b04"/><lb ed="R130" n="0261a14"/><l>憩息閑林中</l><l>冠瓔付車匿</l><l>迴上父王處</l>
<lb ed="X" n="0028b05"/><lb ed="R130" n="0261a15"/><l>以劒刓鬚髮</l><l>卽發如是願</l><l>所有諸衆生</l>
<lb ed="X" n="0028b06"/><lb ed="R130" n="0261a16"/><l>如我除煩惱</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0028b07"/><lb ed="R130" n="0261a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0028b0701">太子年到十九。壬申二月八夜。諸天下來太子之
<lb ed="X" n="0028b08"/><lb ed="R130" n="0261a18"/>前。頭面禮足。白言。無量劫來。勤苦修行。今之成熟。
<lb ed="X" n="0028b09"/><lb ed="R130" n="0261b01"/>出家是宜。太子答言。王勑內外官屬。防衛嚴密。欲
<lb ed="X" n="0028b10"/><lb ed="R130" n="0261b02"/>出無從。諸天白言。我等方便。使無知者。太子卽命
<lb ed="X" n="0028b11"/><lb ed="R130" n="0261b03"/>車匿。彼揵陟來。四天大王捧馬四足。幷接車匿。釋
<lb ed="X" n="0028b12"/><lb ed="R130" n="0261b04"/>梵執盖。北門自開。不令有聲。出城旣畢。諸天忽隱。
<lb ed="X" n="0028b13"/><lb ed="R130" n="0261b05"/>詰旦太子與車匿行三由旬。屆閑靜林小歇。於是
<lb ed="X" n="0028b14"/><lb ed="R130" n="0261b06"/>唱言。過去諸佛爲求菩提。捨弃飾好。剃除鬚髮。我
<lb ed="X" n="0028b15"/><lb ed="R130" n="0261b07"/>今亦爾。便脫寶冠與瓔珞等。分付車匿。廻上父王。
<lb ed="X" n="0028b16"/><lb ed="R130" n="0261b08"/>卽以利劒。自刓鬚髮。帝釋接髮。上天起塔。車匿大
<lb ed="X" n="0028b17"/><lb ed="R130" n="0261b09"/>哭。馬亦悲鳴。緣路而歸。父王姨母及耶輸等。不見
<lb ed="X" n="0028b18"/><lb ed="R130" n="0261b10"/>太子。哀呼悶絕。擧國悲慕。推求不得也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028b19"/><lb ed="R130" n="0261b11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0028b1901"><l>至於獵師處</l><l>寶衣易布衣</l><l>遍詣衆仙所</l>
<lb ed="X" n="0028b20"/><lb ed="R130" n="0261b12"/><l>歷問修道法</l><l>皆非解脫道</l><l>調彼而捨去</l>
<lb ed="X" n="0028b21"/><lb ed="R130" n="0261b13"/><l>竟到尼連側</l><l>獨坐靜其慮</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0028b22"/><lb ed="R130" n="0261b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0028b2201">太子斷髮<anchor xml:id="nkr_note_add_0028b2201" n="0028b2201"/><anchor xml:id="beg0028b2201" n="0028b2201"/>已<anchor xml:id="end0028b2201"/>。至獵師處。以七寶衣。貿得麤布僧伽
<lb ed="X" n="0028b23"/><lb ed="R130" n="0261b15"/>梨衣著之。詣跋伽仙林。見諸仙人草樹皮葉以爲
<lb ed="X" n="0028b24"/><lb ed="R130" n="0261b16"/>衣者。或食華果草木。或日止一食。或三日一食。或
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0028c" n="0028c"/>
<lb ed="X" n="0028c01"/><lb ed="R130" n="0261b17"/>事水火日月。或倒荆棘之上。或臥水火之前。苦行
<lb ed="X" n="0028c02"/><lb ed="R130" n="0261b18"/>如此。乃問其故。答欲生天。太子吿言。諸天雖樂。福
<lb ed="X" n="0028c03"/><lb ed="R130" n="0262a01"/>盡輪迴。終爲苦趣。云何修諸苦因。以求苦報。辭而
<lb ed="X" n="0028c04"/><lb ed="R130" n="0262a02"/>別往<name role="" type="person">阿羅邏</name>迦蘭仙人所。詰其所斷生老病死之
<lb ed="X" n="0028c05"/><lb ed="R130" n="0262a03"/>法。仙人答言。若欲斷者。修習禪定。離欲不善法。得
<lb ed="X" n="0028c06"/><lb ed="R130" n="0262a04"/>初禪。乃至離於種種相。入非非想處。是則名爲究
<lb ed="X" n="0028c07"/><lb ed="R130" n="0262a05"/>竟解脫。是諸學者之彼岸。太子思惟。其所知見。非
<lb ed="X" n="0028c08"/><lb ed="R130" n="0262a06"/>究竟處。但盡麤結。猶細結在。非度彼岸。太子調伏
<lb ed="X" n="0028c09"/><lb ed="R130" n="0262a07"/>是二仙<anchor xml:id="nkr_note_add_0028c0901" n="0028c0901"/><anchor xml:id="beg0028c0901" n="0028c0901"/>已<anchor xml:id="end0028c0901"/>。求勝法故。遂復前進。至尼連河側。安禪
<lb ed="X" n="0028c10"/><lb ed="R130" n="0262a08"/>靜坐。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028c11"/><lb ed="R130" n="0262a09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0028c1101"><l>王聞益憂惱</l><l>擇遣五人侍</l><l>一日食一麻</l>
<lb ed="X" n="0028c12"/><lb ed="R130" n="0262a10"/><l>七日食一麥</l><l>三人不耐苦</l><l>弃捨便他去</l>
<lb ed="X" n="0028c13"/><lb ed="R130" n="0262a11"/><l>二人侍左右</l><l>六年無改心</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0028c14"/><lb ed="R130" n="0262a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0028c1401">父王聞之。倍加懊惱。卽選國中豪賢多子孫者五
<lb ed="X" n="0028c15"/><lb ed="R130" n="0262a13"/>人。各遣一子。其名曰憍陳如。<name role="" type="person">摩訶男</name>。拘利太子。十
<lb ed="X" n="0028c16"/><lb ed="R130" n="0262a14"/>力迦葉。般<anchor xml:id="nkr_note_add_0028c1601" n="0028c1601"/><anchor xml:id="beg0028c1601" n="0028c1601"/>剌<anchor xml:id="end0028c1601"/>蜜諦等。追侍太子。若或行時。踰山涉
<lb ed="X" n="0028c17"/><lb ed="R130" n="0262a15"/>谷。行不擇路。五人不耐其艱。言此狂人。奚可隨之。
<lb ed="X" n="0028c18"/><lb ed="R130" n="0262a16"/>設委而還。王滅吾家。不如止此。太子靜坐苦行林
<lb ed="X" n="0028c19"/><lb ed="R130" n="0262a17"/>中守戒。日食一麻一麥。七日食一麻米。設有乞者。
<lb ed="X" n="0028c20"/><lb ed="R130" n="0262a18"/>亦以施之。五人相從旣久。難堪其苦。三人捨去。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028c21"/><lb ed="R130" n="0262b01"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0028c2101"><l>太子作是念</l><l>我今行苦行</l><l>形瘦如枯木</l>
<lb ed="X" n="0028c22"/><lb ed="R130" n="0262b02"/><l>命絲幾欲絕</l><l>自餓非眞道</l><l>無益於<anchor xml:id="nkr_note_add_0028c2201" n="0028c2201"/><anchor xml:id="beg0028c2201" n="0028c2201"/>己<anchor xml:id="end0028c2201"/>他</l>
<lb ed="X" n="0028c23"/><lb ed="R130" n="0262b03"/><l>我當受飮食</l><l>然後方成佛</l><l>近有牧牛女</l>
<lb ed="X" n="0028c24"/><lb ed="R130" n="0262b04"/><l>乃爲施乳麋</l><l>菩薩旣受之</l><l>二人驚又去</l></lg></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0029a" n="0029a"/>
<lb ed="X" n="0029a01"/><lb ed="R130" n="0262b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0029a0101">太子苦行六年。瘦若枯木。於是作念。我若以此羸
<lb ed="X" n="0029a02"/><lb ed="R130" n="0262b06"/>身取道。彼諸外道當言。自餓是涅槃因。我當受食
<lb ed="X" n="0029a03"/><lb ed="R130" n="0262b07"/>然後成道。作是念<anchor xml:id="nkr_note_add_0029a0301" n="0029a0301"/><anchor xml:id="beg0029a0301" n="0029a0301"/>已<anchor xml:id="end0029a0301"/>。淨居天子下來。勸彼林外牧
<lb ed="X" n="0029a04"/><lb ed="R130" n="0262b08"/>牛女難陀婆羅。令取亂麋供養。旣受食竟。身體光
<lb ed="X" n="0029a05"/><lb ed="R130" n="0262b09"/>悅。二人見驚。謂爲退本。又捨而去。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0029a06"/><lb ed="R130" n="0262b10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0029a0601"><l>癸未二月八</l><l>獨詣菩提樹</l><l>降魔成正覺</l>
<lb ed="X" n="0029a07"/><lb ed="R130" n="0262b11"/><l>具無量功德</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0029a08"/><lb ed="R130" n="0262b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0029a0801">太子獨詣畢跋羅樹。同過去佛。以草爲座。帝釋化
<lb ed="X" n="0029a09"/><lb ed="R130" n="0262b13"/>人執獻淨軟草。受<anchor xml:id="nkr_note_add_0029a0901" n="0029a0901"/><anchor xml:id="beg0029a0901" n="0029a0901"/>已<anchor xml:id="end0029a0901"/>敷座。結加趺坐。觀樹思惟。感
<lb ed="X" n="0029a10"/><lb ed="R130" n="0262b14"/>天動地。演大光明。覆弊魔宮。波旬恐怖。令其四女
<lb ed="X" n="0029a11"/><lb ed="R130" n="0262b15"/>往太子所。萬端妖媚。惑之不動。波旬復將八十億
<lb ed="X" n="0029a12"/><lb ed="R130" n="0262b16"/>衆。故來惱壞。而作是言。若不起去。擲汝海中。菩薩
<lb ed="X" n="0029a13"/><lb ed="R130" n="0262b17"/>荅言。汝先動我淨甁。然後可能擲我。八十億衆盡
<lb ed="X" n="0029a14"/><lb ed="R130" n="0262b18"/>力不能令甁小動。波旬又勑閻羅大王。阿鼻苦具
<lb ed="X" n="0029a15"/><lb ed="R130" n="0263a01"/>一切都擧。向菩薩所。菩薩徐擧白毫。地獄罪人心
<lb ed="X" n="0029a16"/><lb ed="R130" n="0263a02"/>得淸涼。稱南無佛。尋脫苦所。波旬前近。欲與相難。
<lb ed="X" n="0029a17"/><lb ed="R130" n="0263a03"/>菩薩以智慧力。申手按地。地爲震動。魔及兵衆顚
<lb ed="X" n="0029a18"/><lb ed="R130" n="0263a04"/>倒而墮。菩薩降魔<anchor xml:id="nkr_note_add_0029a1801" n="0029a1801"/><anchor xml:id="beg0029a1801" n="0029a1801"/>已<anchor xml:id="end0029a1801"/>竟。結解漏盡。生死<anchor xml:id="nkr_note_add_0029a1802" n="0029a1802"/><anchor xml:id="beg0029a1802" n="0029a1802"/>已<anchor xml:id="end0029a1802"/>斷。明星
<lb ed="X" n="0029a19"/><lb ed="R130" n="0263a05"/>出時。霍然大悟。成等正覺。具十八法十種神力四
<lb ed="X" n="0029a20"/><lb ed="R130" n="0263a06"/>無所畏。于時大地十八相動。天作伎藥。散花燒香。
<lb ed="X" n="0029a21"/><lb ed="R130" n="0263a07"/>天龍八部所設供養。充塞虗空。此乃周穆王卽位
<lb ed="X" n="0029a22"/><lb ed="R130" n="0263a08"/>第三年癸未二月八日夜。太子是年。年登三十矣。
<lb ed="X" n="0029a23"/><lb ed="R130" n="0263a09"/>又上云十八法者。一身無失。二口無失。三念無失。
<lb ed="X" n="0029a24"/><lb ed="R130" n="0263a10"/>四無異相。五無不定心。六無不知<anchor xml:id="nkr_note_add_0029a2401" n="0029a2401"/><anchor xml:id="beg0029a2401" n="0029a2401"/>已<anchor xml:id="end0029a2401"/>捨。七欲無減。
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0029b" n="0029b"/>
<lb ed="X" n="0029b01"/><lb ed="R130" n="0263a11"/>八精進無減。九念無減。十慧無減。十一解脫無減。
<lb ed="X" n="0029b02"/><lb ed="R130" n="0263a12"/>十二解脫知見無減。十三一切身業隨智慧行。十
<lb ed="X" n="0029b03"/><lb ed="R130" n="0263a13"/>四一切口業隨智慧行。十五一切意業隨智慧行。
<lb ed="X" n="0029b04"/><lb ed="R130" n="0263a14"/>十六知過去世無礙。十七知未來世無礙。十八知
<lb ed="X" n="0029b05"/><lb ed="R130" n="0263a15"/>現在世無礙也。十力者。一是處非處力。二業力。三
<lb ed="X" n="0029b06"/><lb ed="R130" n="0263a16"/>定。四根。五欲。六性。七至道處。八宿命。九天眼。十漏
<lb ed="X" n="0029b07"/><lb ed="R130" n="0263a17"/>盡也。四無所畏者。一一切智無畏。二漏盡。三說障
<lb ed="X" n="0029b08"/><lb ed="R130" n="0263a18"/>道。四說苦盡道也。十八相者。謂震吼覺動起涌六
<lb ed="X" n="0029b09"/><lb ed="R130" n="0263b01"/>種。一一各三。謂震遍震等遍震。餘五亦然。故成十
<lb ed="X" n="0029b10"/><lb ed="R130" n="0263b02"/>八焉。又<name role="" type="person">菩提留支</name>引經頌云。八年作孾孩。七年作
<lb ed="X" n="0029b11"/><lb ed="R130" n="0263b03"/>童子。四年學五明。十年受五欲。一十九出家。六年
<lb ed="X" n="0029b12"/><lb ed="R130" n="0263b04"/>行苦行。三十五成道。七十九入滅。又梵網經云。七
<lb ed="X" n="0029b13"/><lb ed="R130" n="0263b05"/>歲出家。三十成道。如是三說不同者。以大小機見
<lb ed="X" n="0029b14"/><lb ed="R130" n="0263b06"/>異故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0029b15"/><lb ed="R130" n="0263b07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0029b1501"><l>爾時作是念</l><l>我所得妙法</l><l>當廣應開演</l>
<lb ed="X" n="0029b16"/><lb ed="R130" n="0263b08"/><l>利樂於一切</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0029b17"/><lb ed="R130" n="0263b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0029b1701">菩薩旣成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0029b1701" n="0029b1701"/><anchor xml:id="beg0029b1701" n="0029b1701"/>已<anchor xml:id="end0029b1701"/>。於三七日中。思惟利生方便。如法
<lb ed="X" n="0029b18"/><lb ed="R130" n="0263b10"/>華經云。我始坐道場。觀樹亦經行。於三七日中。思
<lb ed="X" n="0029b19"/><lb ed="R130" n="0263b11"/>惟如是事<note place="inline">初七日思</note>。我所得智慧。微妙最第一。衆生諸
<lb ed="X" n="0029b20"/><lb ed="R130" n="0263b12"/>根鈍。著樂癡所盲。如斯之等類。云何而可度。爾時
<lb ed="X" n="0029b21"/><lb ed="R130" n="0263b13"/>諸梵王。及諸天帝釋。護世四天王。請我轉法輪<note place="inline">二七
<lb ed="X" n="0029b22"/><lb ed="R130" n="0263b14"/>日思</note>。我卽自思惟。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0029b2201" n="0029b2201"/><anchor xml:id="beg0029b2201" n="0029b2201"/>但<anchor xml:id="end0029b2201"/>讚佛乘。衆生不信受。破法墮
<lb ed="X" n="0029b23"/><lb ed="R130" n="0263b15"/>惡道。我寧不說法。疾入於涅槃<note place="inline">三七日思</note>。尋念過去佛。
<lb ed="X" n="0029b24"/><lb ed="R130" n="0263b16"/>所行方便力。我今所得道。亦應說三乘<note place="inline">云云</note>。思惟
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0029c" n="0029c"/>
<lb ed="X" n="0029c01"/><lb ed="R130" n="0263b17"/>是<anchor xml:id="nkr_note_add_0029c0101" n="0029c0101"/><anchor xml:id="beg0029c0101" n="0029c0101"/>已<anchor xml:id="end0029c0101"/>。卽趣奈苑。二十年中。說四阿含經。八年說方
<lb ed="X" n="0029c02"/><lb ed="R130" n="0263b18"/>等諸經。二十二年說諸部般若。八年說法華涅槃
<lb ed="X" n="0029c03"/><lb ed="R130" n="0264a01"/>二經。度盡有緣之衆。能事<anchor xml:id="nkr_note_add_0029c0301" n="0029c0301"/><anchor xml:id="beg0029c0301" n="0029c0301"/>已<anchor xml:id="end0029c0301"/>畢。年到七十九。入般
<lb ed="X" n="0029c04"/><lb ed="R130" n="0264a02"/>涅槃也。大綱如是。今引祖文。略示其要。如天台四
<lb ed="X" n="0029c05"/><lb ed="R130" n="0264a03"/>敎儀云。智者大師以五時八敎。判釋東流一代聖
<lb ed="X" n="0029c06"/><lb ed="R130" n="0264a04"/>敎。罄無不盡。言五時者。一華嚴時。二鹿苑時。三方
<lb ed="X" n="0029c07"/><lb ed="R130" n="0264a05"/>等時。四般若時。五法華涅槃時。是名五時。言八敎
<lb ed="X" n="0029c08"/><lb ed="R130" n="0264a06"/>者。頓漸秘密不定。此四名化儀。如世藥方。藏通別
<lb ed="X" n="0029c09"/><lb ed="R130" n="0264a07"/>圓。此四名化法。如辦藥味。是爲八敎〔第一華嚴
<lb ed="X" n="0029c10"/><lb ed="R130" n="0264a08"/>時者。如來初成正覺。在寂滅道場。四十一位法身
<lb ed="X" n="0029c11"/><lb ed="R130" n="0264a09"/>大士。及宿世根熟天龍八部一時圍遶。如雲籠月。
<lb ed="X" n="0029c12"/><lb ed="R130" n="0264a10"/>爾時如來現舍那身。說圓滿脩多羅。故名頓敎〕〔
<lb ed="X" n="0029c13"/><lb ed="R130" n="0264a11"/>第二鹿苑時者。佛爲三乘根性。於頓無益。故不動
<lb ed="X" n="0029c14"/><lb ed="R130" n="0264a12"/>寂場而遊鹿苑。脫舍那珍御之服。著丈六弊垢之
<lb ed="X" n="0029c15"/><lb ed="R130" n="0264a13"/>衣。亦從兜率降下。託胎出胎。納妃生子。出家苦行。
<lb ed="X" n="0029c16"/><lb ed="R130" n="0264a14"/>六年<anchor xml:id="nkr_note_add_0029c1601" n="0029c1601"/><anchor xml:id="beg0029c1601" n="0029c1601"/>已<anchor xml:id="end0029c1601"/>後。木菩提樹下。以草爲座。成劣應丈六身
<lb ed="X" n="0029c17"/><lb ed="R130" n="0264a15"/>佛。爲三乘根人。說生滅四諦十二因緣事六度等
<lb ed="X" n="0029c18"/><lb ed="R130" n="0264a16"/>法。諸人聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0029c1801" n="0029c1801"/><anchor xml:id="beg0029c1801" n="0029c1801"/>已<anchor xml:id="end0029c1801"/>。依敎修行。證偏眞理〕〔第三方等時
<lb ed="X" n="0029c19"/><lb ed="R130" n="0264a17"/>者。彼二乘人貪著小乘。謂是究竟。不能預大。故說
<lb ed="X" n="0029c20"/><lb ed="R130" n="0264a18"/>維摩思益楞伽楞嚴三昧全光明勝鬘等諸大乘
<lb ed="X" n="0029c21"/><lb ed="R130" n="0264b01"/>經。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0029001" n="0029001"/>憚偏斥小。歎大褒圓。彼二乘衆聞是法<anchor xml:id="nkr_note_add_0029c2101" n="0029c2101"/><anchor xml:id="beg0029c2101" n="0029c2101"/>已<anchor xml:id="end0029c2101"/>。內懷
<lb ed="X" n="0029c22"/><lb ed="R130" n="0264b02"/>慙愧。心漸淳淑。耻小慕大也〕〔第四般若時者。機
<lb ed="X" n="0029c23"/><lb ed="R130" n="0264b03"/>根漸熟。次說摩訶般若金剛般若光讚般若大品
<lb ed="X" n="0029c24"/><lb ed="R130" n="0264b04"/>般若等諸部般若。命空生身子。轉敎菩薩。令知諸
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0030a" n="0030a"/>
<lb ed="X" n="0030a01"/><lb ed="R130" n="0264b05"/>法融通淘汰。<anchor xml:id="nkr_note_add_0030a0101" n="0030a0101"/><anchor xml:id="beg0030a0101" n="0030a0101"/>已<anchor xml:id="end0030a0101"/>上三時對華嚴頓故。總名爲漸〕〔
<lb ed="X" n="0030a02"/><lb ed="R130" n="0264b06"/>第五法華涅槃時者。機緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0030a0201" n="0030a0201"/><anchor xml:id="beg0030a0201" n="0030a0201"/>已<anchor xml:id="end0030a0201"/>熟。可令開示悟入佛
<lb ed="X" n="0030a03"/><lb ed="R130" n="0264b07"/>之知見。次說法華。開前頓漸。會入非頓非漸。故言
<lb ed="X" n="0030a04"/><lb ed="R130" n="0264b08"/>開權顯實。會三歸一。廢權立實。彼諸聲聞。般若時
<lb ed="X" n="0030a05"/><lb ed="R130" n="0264b09"/>受勑轉敎。皆知法藏。故至法華會上。開示悟入佛
<lb ed="X" n="0030a06"/><lb ed="R130" n="0264b10"/>之知見。授記作佛而<anchor xml:id="nkr_note_add_0030a0601" n="0030a0601"/><anchor xml:id="beg0030a0601" n="0030a0601"/>已<anchor xml:id="end0030a0601"/>。次說涅槃者。有二義。一爲
<lb ed="X" n="0030a07"/><lb ed="R130" n="0264b11"/>未熟者。更說四敎。具談佛性。令具眞常入大涅槃。
<lb ed="X" n="0030a08"/><lb ed="R130" n="0264b12"/>故名捃拾敎。二爲末代鈍根。於佛法中。起斷滅見。
<lb ed="X" n="0030a09"/><lb ed="R130" n="0264b13"/>夭傷慧命。亡失法身。設三種權。扶一圓實。故名扶
<lb ed="X" n="0030a10"/><lb ed="R130" n="0264b14"/>律談常敎。若論時味。與法華同。論其部內。純雜小
<lb ed="X" n="0030a11"/><lb ed="R130" n="0264b15"/>異。何者。法華純說圓敎。涅槃雜說四敎故也〕。</p>
<lb ed="X" n="0030a12"/><lb ed="R130" n="0264b16"/><p xml:id="pX75p0030a1201">問五時與頓漸之義如是。秘密不定藏通別圓其
<lb ed="X" n="0030a13"/><lb ed="R130" n="0264b17"/>義云何。答秘密敎者。前四時中。如來三輪不思議
<lb ed="X" n="0030a14"/><lb ed="R130" n="0264b18"/>故。或爲此人說頓。或爲彼人說漸。彼此互不相知。
<lb ed="X" n="0030a15"/><lb ed="R130" n="0265a01"/>能令得益。故名秘密敎。不定敎者。於四時中。佛以
<lb ed="X" n="0030a16"/><lb ed="R130" n="0265a02"/>一音演說法。衆生隨類各得解。此則如來不思議
<lb ed="X" n="0030a17"/><lb ed="R130" n="0265a03"/>力。能令衆生於漸說中得頓益。於頓說中得漸益。
<lb ed="X" n="0030a18"/><lb ed="R130" n="0265a04"/>如是得益不同。故名不定敎　藏等四敎。行人修
<lb ed="X" n="0030a19"/><lb ed="R130" n="0265a05"/>行。斷惑證道之法。不可具錄。今當略示。言藏敎者。
<lb ed="X" n="0030a20"/><lb ed="R130" n="0265a06"/>小乘三藏也。一修多羅藏。卽四阿含經。二阿毗曇
<lb ed="X" n="0030a21"/><lb ed="R130" n="0265a07"/>藏。卽俱舍婆沙論。三毗尼藏。卽五部律等。聲聞依
<lb ed="X" n="0030a22"/><lb ed="R130" n="0265a08"/>生滅四諦修行。斷三界見思惑盡。證偏眞理。緣覺
<lb ed="X" n="0030a23"/><lb ed="R130" n="0265a09"/>觀十二因緣。覺眞諦理。此人斷見思盡。更侵習氣。
<lb ed="X" n="0030a24"/><lb ed="R130" n="0265a10"/>故居聲聞上。菩薩依四諦境。發四弘願。修六度行。
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0030b" n="0030b"/>
<lb ed="X" n="0030b01"/><lb ed="R130" n="0265a11"/>滿三阿僧祇劫。入世第一位。發眞無漏。頓斷見思
<lb ed="X" n="0030b02"/><lb ed="R130" n="0265a12"/>習氣。木菩提樹下。成劣應丈六身佛。爲鈍根三乘
<lb ed="X" n="0030b03"/><lb ed="R130" n="0265a13"/>人。說生滅四諦。現老比丘相。入無餘涅槃〔言通
<lb ed="X" n="0030b04"/><lb ed="R130" n="0265a14"/>敎者。通前藏敎。通後別圓。又此敎三人同以無言
<lb ed="X" n="0030b05"/><lb ed="R130" n="0265a15"/>說道。體色入空。故名通敎。聲聞但斷三界見思惑
<lb ed="X" n="0030b06"/><lb ed="R130" n="0265a16"/>盡。不能侵習。如燒木成炭。辟支佛更侵習氣。如燒
<lb ed="X" n="0030b07"/><lb ed="R130" n="0265a17"/>炭成<g ref="#CB01926">灰</g>。菩薩正使斷盡。與二乘同。扶習潤生。遊戲
<lb ed="X" n="0030b08"/><lb ed="R130" n="0265a18"/>神通。淨佛國土。機緣若熟。頓斷殘習。七寶菩提樹
<lb ed="X" n="0030b09"/><lb ed="R130" n="0265b01"/>下。天衣爲座。現帶劣勝應身成佛。爲三乘人。說無
<lb ed="X" n="0030b10"/><lb ed="R130" n="0265b02"/>生四諦。此藏通二敎。三人所證雖同。大小巧拙永
<lb ed="X" n="0030b11"/><lb ed="R130" n="0265b03"/>異。何者。藏則小拙。謂不通於大故小。析色入空故
<lb ed="X" n="0030b12"/><lb ed="R130" n="0265b04"/>拙。雖當敎內三人上中下異。望通三人。則一槪鈍
<lb ed="X" n="0030b13"/><lb ed="R130" n="0265b05"/>根。通則大巧。謂大乘初門故大。體色入空故巧。雖
<lb ed="X" n="0030b14"/><lb ed="R130" n="0265b06"/>當敎內三人上中下異。若望藏敎。則一槪爲利。般
<lb ed="X" n="0030b15"/><lb ed="R130" n="0265b07"/>若方等部內共般若等。卽此敎也。言共般若者。共
<lb ed="X" n="0030b16"/><lb ed="R130" n="0265b08"/>二乘法說也〕〔言別敎者。別前二敎。別後圓敎故
<lb ed="X" n="0030b17"/><lb ed="R130" n="0265b09"/>也。諸大乘經廣明菩薩歷劫修行。行位次第互不
<lb ed="X" n="0030b18"/><lb ed="R130" n="0265b10"/>相攝。並此敎之相也。此敎菩薩行位次第。有五十
<lb ed="X" n="0030b19"/><lb ed="R130" n="0265b11"/>二。謂十信十住十行十迴向十地等覺妙覺也。十
<lb ed="X" n="0030b20"/><lb ed="R130" n="0265b12"/>信伏三界見思煩惱。初住斷見。七住斷思。與藏通
<lb ed="X" n="0030b21"/><lb ed="R130" n="0265b13"/>二佛齊。十住斷界內塵沙惑。伏界外塵沙。十行斷
<lb ed="X" n="0030b22"/><lb ed="R130" n="0265b14"/>界外塵沙。十向伏無明。習中觀。登初地。破一分無
<lb ed="X" n="0030b23"/><lb ed="R130" n="0265b15"/>明。證一分三德。謂法身般若解脫也。現身百界。八
<lb ed="X" n="0030b24"/><lb ed="R130" n="0265b16"/>相成佛。化度群生。然不知上地菩薩擧足動步。次
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0030c" n="0030c"/>
<lb ed="X" n="0030c01"/><lb ed="R130" n="0265b17"/>入二地。千界作佛。如是地地功德十倍。從此至妙
<lb ed="X" n="0030c02"/><lb ed="R130" n="0265b18"/>覺。破十二品無明。坐<name role="" type="person">蓮華藏世界</name>大寶花王座。現
<lb ed="X" n="0030c03"/><lb ed="R130" n="0266a01"/>圓滿報身成佛。爲鈍根菩薩衆。說無量四諦〕〔言
<lb ed="X" n="0030c04"/><lb ed="R130" n="0266a02"/>圓敎者。諸大乘經說佛境界不共三乘位次。捴屬
<lb ed="X" n="0030c05"/><lb ed="R130" n="0266a03"/>此敎。如華嚴云。初發心時。便成正覺。所有慧身不
<lb ed="X" n="0030c06"/><lb ed="R130" n="0266a04"/>由他悟。法華云。開示悟入佛之知見。維摩云。入此
<lb ed="X" n="0030c07"/><lb ed="R130" n="0266a05"/>室者。唯聞諸佛功德之香。有經云。如人浴大海<anchor xml:id="nkr_note_add_0030c0701" n="0030c0701"/><anchor xml:id="beg0030c0701" n="0030c0701"/>已<anchor xml:id="end0030c0701"/>
<lb ed="X" n="0030c08"/><lb ed="R130" n="0266a06"/>用諸河水。如是等類。並屬此敎。此敎位次。如別敎
<lb ed="X" n="0030c09"/><lb ed="R130" n="0266a07"/>五十二位。然別則位位互不相攝。圓則位位相攝。
<lb ed="X" n="0030c10"/><lb ed="R130" n="0266a08"/>如帝網珠珠珠相映。於此五十二位。更加五品弟
<lb ed="X" n="0030c11"/><lb ed="R130" n="0266a09"/>子位。謂一隨喜品。二讀誦品。三說法品。四兼行六
<lb ed="X" n="0030c12"/><lb ed="R130" n="0266a10"/>度品。五正行六度品。此位圓伏五住煩惱。卽外凡
<lb ed="X" n="0030c13"/><lb ed="R130" n="0266a11"/>位。與別十信同。次追六根淨位。卽十信也。初信斷
<lb ed="X" n="0030c14"/><lb ed="R130" n="0266a12"/>見。現眞理。七信斷思。十信斷界外塵沙。與別住行
<lb ed="X" n="0030c15"/><lb ed="R130" n="0266a13"/>向齊。次入初住。斷一品無明。證一分三德。現身百
<lb ed="X" n="0030c16"/><lb ed="R130" n="0266a14"/>界。八相化物。與別初地齊。華嚴云。初發心時便成
<lb ed="X" n="0030c17"/><lb ed="R130" n="0266a15"/>正覺者。卽此位成佛。是乃此敎眞因。謂成妙覺。謬
<lb ed="X" n="0030c18"/><lb ed="R130" n="0266a16"/>之甚矣。從此至第二行。各斷一品無明。增一分中
<lb ed="X" n="0030c19"/><lb ed="R130" n="0266a17"/>道。與別妙覺齊。三行<anchor xml:id="nkr_note_add_0030c1901" n="0030c1901"/><anchor xml:id="beg0030c1901" n="0030c1901"/>已<anchor xml:id="end0030c1901"/>去。別敎之人。尙不知名。何
<lb ed="X" n="0030c20"/><lb ed="R130" n="0266a18"/>況伏斷。故以我家之眞因。爲汝家之極果。從三行
<lb ed="X" n="0030c21"/><lb ed="R130" n="0266b01"/>去。至於妙覺。破三十品惑。究竟登<name role="" type="person">涅槃山</name>頂。諸法
<lb ed="X" n="0030c22"/><lb ed="R130" n="0266b02"/>不生。般若不生。不生不生名大涅槃。以虛空爲座。
<lb ed="X" n="0030c23"/><lb ed="R130" n="0266b03"/>成淸淨法身佛。居<name role="" type="person">常寂光土</name>。說無作四諦。是爲五
<lb ed="X" n="0030c24"/><lb ed="R130" n="0266b04"/>時八敎之大綱。具如天台妙玄中說〕。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0031a" n="0031a"/>
<lb ed="X" n="0031a01"/><lb ed="R130" n="0266b05"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0031a0101"><l>初在寂滅場</l><l>十方賢聖會</l><l>文殊普賢等</l>
<lb ed="X" n="0031a02"/><lb ed="R130" n="0266b06"/><l>法身諸大士</l><l>及與衆龍天</l><l>拱之爲影響</l>
<lb ed="X" n="0031a03"/><lb ed="R130" n="0266b07"/><l>佛現舍那身</l><l>頓說華嚴經</l><l>是法不思議</l>
<lb ed="X" n="0031a04"/><lb ed="R130" n="0266b08"/><l>法界以爲體</l><l>一塵含十方</l><l>刹那攝三際</l>
<lb ed="X" n="0031a05"/><lb ed="R130" n="0266b09"/><l>一多卽無二</l><l>三法無差別</l><l>淸淨妙法身</l>
<lb ed="X" n="0031a06"/><lb ed="R130" n="0266b10"/><l>湛然應一切</l><l>初發道心時</l><l>卽便成正覺</l>
<lb ed="X" n="0031a07"/><lb ed="R130" n="0266b11"/><l>又令諸大士</l><l>各談五位法</l><l>亦有善財童</l>
<lb ed="X" n="0031a08"/><lb ed="R130" n="0266b12"/><l>歷參諸善友</l><l>各隨其所問</l><l>答示種種法</l>
<lb ed="X" n="0031a09"/><lb ed="R130" n="0266b13"/><l>如是圓滿敎</l><l>大山機所擔</l><l>小雖在其座</l>
<lb ed="X" n="0031a10"/><lb ed="R130" n="0266b14"/><l>猶如聾瘂等</l><l>譬如喪家子</l><l>一日到其舍</l>
<lb ed="X" n="0031a11"/><lb ed="R130" n="0266b15"/><l>見父勢尊嚴</l><l>畏懼便他走</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0031a12"/><lb ed="R130" n="0266b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0031a1201">華嚴以法界爲體。圓融無礙。一多不二。該括始終。
<lb ed="X" n="0031a13"/><lb ed="R130" n="0266b17"/>無出無沒。不可思議。刹那此云一念。三際是過去
<lb ed="X" n="0031a14"/><lb ed="R130" n="0266b18"/>現在未來也。謂一念之中。諧盡三世之際。三法者。
<lb ed="X" n="0031a15"/><lb ed="R130" n="0267a01"/>佛法心法衆生法。經中有如來林菩薩云。如心佛
<lb ed="X" n="0031a16"/><lb ed="R130" n="0267a02"/>亦爾。如佛衆生然。心佛及衆生。是三無差別。又有
<lb ed="X" n="0031a17"/><lb ed="R130" n="0267a03"/>金剛幢法慧等諸大士衆。承佛神力。各說五位法
<lb ed="X" n="0031a18"/><lb ed="R130" n="0267a04"/>門。謂住行向地等妙覺也。又善財童子。覺城東畔。
<lb ed="X" n="0031a19"/><lb ed="R130" n="0267a05"/>初遇文殊。頓證法界。自此歷參五十三知識。因問
<lb ed="X" n="0031a20"/><lb ed="R130" n="0267a06"/>各答所知一法。大山機者。經云。譬如日出。先照須
<lb ed="X" n="0031a21"/><lb ed="R130" n="0267a07"/>彌等諸大山王。佛日亦爾。先照菩薩諸大山王<note place="inline">云
<lb ed="X" n="0031a22"/><lb ed="R130" n="0267a08"/>云</note>。是以二乘雖在一席。如聾若瘂。故四敎儀云。所
<lb ed="X" n="0031a23"/><lb ed="R130" n="0267a09"/>說法門雖廣大圓滿。攝機不盡故。未暢如來出世
<lb ed="X" n="0031a24"/><lb ed="R130" n="0267a10"/>本懷也。喪家窮子事如下注。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0031b" n="0031b"/>
<lb ed="X" n="0031b01"/><lb ed="R130" n="0267a11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0031b0101"><l>佛卽作是念</l><l>若<anchor xml:id="nkr_note_add_0031b0101" n="0031b0101"/><anchor xml:id="beg0031b0101" n="0031b0101"/>但<anchor xml:id="end0031b0101"/>讚佛乘</l><l>衆生不信受</l>
<lb ed="X" n="0031b02"/><lb ed="R130" n="0267a12"/><l>破法墮惡道</l><l>我寧不說法</l><l>疾入於涅槃</l>
<lb ed="X" n="0031b03"/><lb ed="R130" n="0267a13"/><l>尋念過去佛</l><l>所行方便力</l><l>我今所得道</l>
<lb ed="X" n="0031b04"/><lb ed="R130" n="0267a14"/><l>亦應說三乘</l><l>是時十方佛</l><l>皆現讚善哉</l>
<lb ed="X" n="0031b05"/><lb ed="R130" n="0267a15"/><l>如諸佛所行</l><l>且設方便事</l><l>脫舍那珍服</l>
<lb ed="X" n="0031b06"/><lb ed="R130" n="0267a16"/><l>著丈六垢衣</l><l>不動寂滅場</l><l>而遊<name role="" type="person">鹿野苑</name></l>
<lb ed="X" n="0031b07"/><lb ed="R130" n="0267a17"/><l>先爲前五人</l><l>轉四諦法輪</l><l>聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0031b0701" n="0031b0701"/><anchor xml:id="beg0031b0701" n="0031b0701"/>已<anchor xml:id="end0031b0701"/>卽成果</l>
<lb ed="X" n="0031b08"/><lb ed="R130" n="0267a18"/><l>世有三寶名</l><l>從茲十二年</l><l>說四阿含經</l>
<lb ed="X" n="0031b09"/><lb ed="R130" n="0267b01"/><l>諸有三乘人</l><l>依修皆證道</l><l>是名半字敎</l>
<lb ed="X" n="0031b10"/><lb ed="R130" n="0267b02"/><l>黃葉止啼耳</l><l>如父設方便</l><l>引子令除糞</l>
<lb ed="X" n="0031b11"/><lb ed="R130" n="0267b03"/><l>止得一日價</l><l>便自以爲足</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0031b12"/><lb ed="R130" n="0267b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0031b1201">法華偈云。作是思惟時。十方佛皆現。梵音慰喩我。
<lb ed="X" n="0031b13"/><lb ed="R130" n="0267b05"/>善哉釋迦文。第一之導師。得是無上法。隨諸一切
<lb ed="X" n="0031b14"/><lb ed="R130" n="0267b06"/>佛。而用方便力。我等亦皆得最妙第一法。爲諸衆
<lb ed="X" n="0031b15"/><lb ed="R130" n="0267b07"/>生類。分別說三乘。我聞諸佛音。卽趣波羅奈。諸法
<lb ed="X" n="0031b16"/><lb ed="R130" n="0267b08"/>寂滅相。不可以言宣。以方便力故。爲五比丘說<note place="inline">云
<lb ed="X" n="0031b17"/><lb ed="R130" n="0267b09"/>云</note>。又珍服垢衣以譬爲言。如法華經說。今示其略。
<lb ed="X" n="0031b18"/><lb ed="R130" n="0267b10"/>有一長者。失子旣久。其子遊行。遂至父舍。見父尊
<lb ed="X" n="0031b19"/><lb ed="R130" n="0267b11"/>嚴。畏懼而走。父遙見之。審知是子。遣使捉來。窮子
<lb ed="X" n="0031b20"/><lb ed="R130" n="0267b12"/>驚喚。迷悶躃地。長者方便。脫其珍服。卽著垢衣。乃
<lb ed="X" n="0031b21"/><lb ed="R130" n="0267b13"/>接其子。以喩如來現舍那身。頓說華嚴。二乘如<g ref="#CB01042">䏊</g>。
<lb ed="X" n="0031b22"/><lb ed="R130" n="0267b14"/>竟無所益。如設方便。現丈六身。說生滅法。乃令入
<lb ed="X" n="0031b23"/><lb ed="R130" n="0267b15"/>道。然不離寂場而遊化鹿苑。不捨本身而示現迹
<lb ed="X" n="0031b24"/><lb ed="R130" n="0267b16"/>形。言鹿野者。昔群鹿所居。以之名也。事如大論中
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0031c" n="0031c"/>
<lb ed="X" n="0031c01"/><lb ed="R130" n="0267b17"/>說。佛趣鹿苑。作是思惟。我欲開於甘露法門。誰應
<lb ed="X" n="0031c02"/><lb ed="R130" n="0267b18"/>先聞。因念憍陳如等五人。悉皆聰明。又夙有願。先
<lb ed="X" n="0031c03"/><lb ed="R130" n="0268a01"/>應度之。時五人等投佛出家。世尊喚言善來比丘。
<lb ed="X" n="0031c04"/><lb ed="R130" n="0268a02"/>鬚髮自落。袈裟著身。卽成沙門。佛問。汝知色受想
<lb ed="X" n="0031c05"/><lb ed="R130" n="0268a03"/>行識爲是常無常。爲是苦非苦。爲是空非空。爲有
<lb ed="X" n="0031c06"/><lb ed="R130" n="0268a04"/>我非有我。五人聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0031c0601" n="0031c0601"/><anchor xml:id="beg0031c0601" n="0031c0601"/>已<anchor xml:id="end0031c0601"/>。漏盡意解。成阿羅漢。卽便答
<lb ed="X" n="0031c07"/><lb ed="R130" n="0268a05"/>言。是五陰法。實是無常苦空無我。諸天唱言。如來
<lb ed="X" n="0031c08"/><lb ed="R130" n="0268a06"/>今日轉大法輪。世有三寶。謂如來是佛寶。四諦是
<lb ed="X" n="0031c09"/><lb ed="R130" n="0268a07"/>法寶。五羅漢是僧寶。爲諸天人第一福田。又三寶
<lb ed="X" n="0031c10"/><lb ed="R130" n="0268a08"/>亦云三尊。此三尊稱寶者何。寶性論云。三寶有六
<lb ed="X" n="0031c11"/><lb ed="R130" n="0268a09"/>義。一者希有義。如世珍寶。貧窮之人所不能得。三
<lb ed="X" n="0031c12"/><lb ed="R130" n="0268a10"/>寶亦爾。薄福衆生萬劫難値。二者離垢義。如世珍
<lb ed="X" n="0031c13"/><lb ed="R130" n="0268a11"/>寶。體無瘕謫。三寶亦爾。隨離諸垢。三勢力義。如世
<lb ed="X" n="0031c14"/><lb ed="R130" n="0268a12"/>珍寶。除貧去毒。有大勢力。三寶亦爾。具不思議大
<lb ed="X" n="0031c15"/><lb ed="R130" n="0268a13"/>神通力。四莊嚴義。如世珍寶。能嚴身首。令身殊好。
<lb ed="X" n="0031c16"/><lb ed="R130" n="0268a14"/>三寶亦爾。能嚴行者。令身淸淨。五最勝義。如世珍
<lb ed="X" n="0031c17"/><lb ed="R130" n="0268a15"/>寶。諸物中勝。三寶亦爾。一切世中最爲殊勝。六不
<lb ed="X" n="0031c18"/><lb ed="R130" n="0268a16"/>改義。如世眞金。燒打磨煉。不能改變。三寶亦爾。不
<lb ed="X" n="0031c19"/><lb ed="R130" n="0268a17"/>爲世間諸法改故。四阿含者。增一阿含。長阿含。中
<lb ed="X" n="0031c20"/><lb ed="R130" n="0268a18"/>阿含。雜阿含也。此中分別三界之法。極至二乘之
<lb ed="X" n="0031c21"/><lb ed="R130" n="0268b01"/>果。但是九部經耳。九部名目文煩不錄。半字黃葉
<lb ed="X" n="0031c22"/><lb ed="R130" n="0268b02"/>二譬。出涅槃經。如有長者敎諸癡子。先敎半字。後
<lb ed="X" n="0031c23"/><lb ed="R130" n="0268b03"/>授滿字。則能易解。佛亦如是。爲鈍根人先敎小法。
<lb ed="X" n="0031c24"/><lb ed="R130" n="0268b04"/>漸令入大。又如嬰兒啼哭不<anchor xml:id="nkr_note_add_0031c2401" n="0031c2401"/><anchor xml:id="beg0031c2401" n="0031c2401"/>已<anchor xml:id="end0031c2401"/>。母將黃葉弄而與
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0032a" n="0032a"/>
<lb ed="X" n="0032a01"/><lb ed="R130" n="0268b05"/>之。兒謂是金。悅而不啼。二乘亦爾。證二涅槃。謂是
<lb ed="X" n="0032a02"/><lb ed="R130" n="0268b06"/>究竟。自以爲足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0032a03"/><lb ed="R130" n="0268b07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0032a0301"><l>華嚴與阿含</l><l>一時無前後</l><l>小見丈六佛</l>
<lb ed="X" n="0032a04"/><lb ed="R130" n="0268b08"/><l>但說阿含經</l><l>大覩舍那佛</l><l>恒說華嚴經</l>
<lb ed="X" n="0032a05"/><lb ed="R130" n="0268b09"/><l>一佛一音說</l><l>機見乃不同</l><l>譬如但一水</l>
<lb ed="X" n="0032a06"/><lb ed="R130" n="0268b10"/><l>四見各殊異</l><l>又如五天王</l><l>見一珠各色</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0032a07"/><lb ed="R130" n="0268b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0032a0701">華嚴阿含一時者。佛身是一。法門無二。而機見各
<lb ed="X" n="0032a08"/><lb ed="R130" n="0268b12"/>異。何者。三藏機。見佛在木菩提樹下。生草爲座。現
<lb ed="X" n="0032a09"/><lb ed="R130" n="0268b13"/>劣應身。說生滅四諦。通敎機。見佛在七寶菩提樹
<lb ed="X" n="0032a10"/><lb ed="R130" n="0268b14"/>下。天衣爲座。現帶劣勝應身。說無生四諦。別敎機。
<lb ed="X" n="0032a11"/><lb ed="R130" n="0268b15"/>見佛在<name role="" type="person">蓮華藏世界</name>大寶華王座。現尊特報身。說
<lb ed="X" n="0032a12"/><lb ed="R130" n="0268b16"/>無量四諦。圓敎機。見佛在<name role="" type="person">常寂光土</name>。以虗空爲座。
<lb ed="X" n="0032a13"/><lb ed="R130" n="0268b17"/>現淸淨法身。說無作四諦。是則如將一水。天見琉
<lb ed="X" n="0032a14"/><lb ed="R130" n="0268b18"/>璃。人見水。魚見屋。鬼見火。又如佛以隨色摩尼珠。
<lb ed="X" n="0032a15"/><lb ed="R130" n="0269a01"/>示五方天王云。此珠何色。東曰靑。南曰赤。西曰白。
<lb ed="X" n="0032a16"/><lb ed="R130" n="0269a02"/>北曰黑。中曰黃。互說異色。而珠圓明。無定色也。佛
<lb ed="X" n="0032a17"/><lb ed="R130" n="0269a03"/>身亦爾。淸淨無礙。但隨機緣。示現四身。非止四身。
<lb ed="X" n="0032a18"/><lb ed="R130" n="0269a04"/>隨類攝化。則普現六道四生無量種身也。若局論。
<lb ed="X" n="0032a19"/><lb ed="R130" n="0269a05"/>則華嚴攝在阿含時中。若通論。則華嚴時長。通至
<lb ed="X" n="0032a20"/><lb ed="R130" n="0269a06"/>五時。何者。彼經云。常說恒說無時不說故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0032a21"/><lb ed="R130" n="0269a07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0032a2101"><l>佛憫鈍根人</l><l>貪著小三藏</l><l>謂是究竟法</l>
<lb ed="X" n="0032a22"/><lb ed="R130" n="0269a08"/><l>不生樂大心</l><l>欲令入大乘</l><l>八載說方等</l>
<lb ed="X" n="0032a23"/><lb ed="R130" n="0269a09"/><l>彈偏以褒圓</l><l>斥小而歎大</l><l>毀訾二乘人</l>
<lb ed="X" n="0032a24"/><lb ed="R130" n="0269a10"/><l>如焦芽敗種</l><l>是斷佛種者</l><l>諸佛所難化</l>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0032b" n="0032b"/>
<lb ed="X" n="0032b01"/><lb ed="R130" n="0269a11"/><l>二乘聞此語</l><l>泣動大千界</l><l>迴心耻小法</l>
<lb ed="X" n="0032b02"/><lb ed="R130" n="0269a12"/><l>而生慕大志</l><l>如子不畏父</l><l>雖出入其門</l>
<lb ed="X" n="0032b03"/><lb ed="R130" n="0269a13"/><l>猶謂客賤人</l><l>止宿草庵中</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0032b04"/><lb ed="R130" n="0269a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0032b0401">第三方等時。對半說滿。四敎俱說。彈斥偏小。褒揚
<lb ed="X" n="0032b05"/><lb ed="R130" n="0269a15"/>圓大。二乘聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0032b0501" n="0032b0501"/><anchor xml:id="beg0032b0501" n="0032b0501"/>已<anchor xml:id="end0032b0501"/>。耻小慕大。得通敎益。訶嘖二乘事。
<lb ed="X" n="0032b06"/><lb ed="R130" n="0269a16"/>如淨名等經說。如彼窮子。到其父舍。爲除糞穢。經
<lb ed="X" n="0032b07"/><lb ed="R130" n="0269a17"/>二十年。長者吿言。汝如吾子。由是之故。於其門內。
<lb ed="X" n="0032b08"/><lb ed="R130" n="0269a18"/>入出無難。猶處門外。止宿草庵。二乘亦爾。雖聞方
<lb ed="X" n="0032b09"/><lb ed="R130" n="0269b01"/>等大乘之法。而謂是菩薩事。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0032b0901" n="0032b0901"/><anchor xml:id="beg0032b0901" n="0032b0901"/>己<anchor xml:id="end0032b0901"/>智分。不肯迴小
<lb ed="X" n="0032b10"/><lb ed="R130" n="0269b02"/>向大。猶居羅漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0032b11"/><lb ed="R130" n="0269b03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0032b1101"><l>次經廿二年</l><l>說諸部般若</l><l>諸法皆淸淨</l>
<lb ed="X" n="0032b12"/><lb ed="R130" n="0269b04"/><l>色空無<g ref="#CB07724">𦊱</g>礙</l><l>佛說法度生</l><l>而無聞說者</l>
<lb ed="X" n="0032b13"/><lb ed="R130" n="0269b05"/><l>菩薩行六度</l><l>亦無能所相</l><l>求佛以色聲</l>
<lb ed="X" n="0032b14"/><lb ed="R130" n="0269b06"/><l>是人甚邪倒</l><l>觀法離人我</l><l>乃名眞佛子</l>
<lb ed="X" n="0032b15"/><lb ed="R130" n="0269b07"/><l>佛說如是義</l><l>加空生身子</l><l>轉敎諸菩薩</l>
<lb ed="X" n="0032b16"/><lb ed="R130" n="0269b08"/><l>令知法寶藏</l><l>菩薩聞是法</l><l>日夜勤精進</l>
<lb ed="X" n="0032b17"/><lb ed="R130" n="0269b09"/><l>得受諸佛記</l><l>當成無上道</l><l>而彼二人等</l>
<lb ed="X" n="0032b18"/><lb ed="R130" n="0269b10"/><l>雖能爲他說</l><l>以爲非<anchor xml:id="nkr_note_add_0032b1801" n="0032b1801"/><anchor xml:id="beg0032b1801" n="0032b1801"/>己<anchor xml:id="end0032b1801"/>分</l><l>永無希取想</l>
<lb ed="X" n="0032b19"/><lb ed="R130" n="0269b11"/><l>如子受父勑</l><l>領知諸寶藏</l><l>猶未捨劣心</l>
<lb ed="X" n="0032b20"/><lb ed="R130" n="0269b12"/><l>無懷取一喰</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0032b21"/><lb ed="R130" n="0269b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0032b2101">第四般若時。<anchor xml:id="nkr_note_add_0032b2101" n="0032b2101"/><anchor xml:id="beg0032b2101" n="0032b2101"/>但<anchor xml:id="end0032b2101"/>說空理。破諸有相。言諸法者。謂一
<lb ed="X" n="0032b22"/><lb ed="R130" n="0269b14"/>切世間陰界入等。及與三乘諦緣度法。乃至諸佛
<lb ed="X" n="0032b23"/><lb ed="R130" n="0269b15"/>十力菩提。如是諸法。悉皆淸淨。無二無別。是以大
<lb ed="X" n="0032b24"/><lb ed="R130" n="0269b16"/>般若云。五蘊淸淨故。一切智智淸淨。乃至諸佛無
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0032c" n="0032c"/>
<lb ed="X" n="0032c01"/><lb ed="R130" n="0269b17"/>上正等菩提淸淨。又金剛經云。若以色見我。以音
<lb ed="X" n="0032c02"/><lb ed="R130" n="0269b18"/>聲求我。是人行邪道。不能見如來。又云。離一切諸
<lb ed="X" n="0032c03"/><lb ed="R130" n="0270a01"/>相。則名諸佛。又云。菩薩應如是降伏其心。我應滅
<lb ed="X" n="0032c04"/><lb ed="R130" n="0270a02"/>度無量衆生。而無有一衆生得滅度者。何以故。若
<lb ed="X" n="0032c05"/><lb ed="R130" n="0270a03"/>菩薩有我相人相衆生相壽者相。則非菩薩。般若
<lb ed="X" n="0032c06"/><lb ed="R130" n="0270a04"/>論云。其說法者無說無示。其聽法者無聞無得。淨
<lb ed="X" n="0032c07"/><lb ed="R130" n="0270a05"/>名云。平等眞法界。佛不度衆生。空生則須菩提也。
<lb ed="X" n="0032c08"/><lb ed="R130" n="0270a06"/>以其生時家中庫藏皆空故以名焉。身子則舍利
<lb ed="X" n="0032c09"/><lb ed="R130" n="0270a07"/>弗也。舍利母之姓。弗者翻云子也。以其母身好故。
<lb ed="X" n="0032c10"/><lb ed="R130" n="0270a08"/>竺人皆稱身子。空生解空第一。身子智慧第一。而
<lb ed="X" n="0032c11"/><lb ed="R130" n="0270a09"/>此二人易解般若之義。故佛以般若。加此二人。轉
<lb ed="X" n="0032c12"/><lb ed="R130" n="0270a10"/>敎菩薩令知法藏。心漸通泰。如彼窮子受其父勑。
<lb ed="X" n="0032c13"/><lb ed="R130" n="0270a11"/>領知衆物。而無希取一喰之意。下劣之心亦未能
<lb ed="X" n="0032c14"/><lb ed="R130" n="0270a12"/>捨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0032c15"/><lb ed="R130" n="0270a13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0032c1501"><l>佛知機<anchor xml:id="nkr_note_add_0032c1501" n="0032c1501"/><anchor xml:id="beg0032c1501" n="0032c1501"/>已<anchor xml:id="end0032c1501"/>熟</l><l>如癰將欲潰</l><l>久默之本懷</l>
<lb ed="X" n="0032c16"/><lb ed="R130" n="0270a14"/><l>正當可暢時</l><l>次至<name role="" type="person">靈鷲山</name></l><l>三周說法華</l>
<lb ed="X" n="0032c17"/><lb ed="R130" n="0270a15"/><l>開權顯眞實</l><l>會三歸一乘</l><l>諸法本寂滅</l>
<lb ed="X" n="0032c18"/><lb ed="R130" n="0270a16"/><l>世間相常住</l><l>龍女頓成佛</l><l>聲聞受佛記</l>
<lb ed="X" n="0032c19"/><lb ed="R130" n="0270a17"/><l>天人及鬼畜</l><l>乃至蜎<g ref="#CB02862">𧍃</g>類</l><l>一切有心者</l>
<lb ed="X" n="0032c20"/><lb ed="R130" n="0270a18"/><l>無一不成佛</l><l>當知佛知見</l><l>蘊在衆生心</l>
<lb ed="X" n="0032c21"/><lb ed="R130" n="0270b01"/><l>盡令開悟入</l><l>一大事圓成</l><l>父知子心大</l>
<lb ed="X" n="0032c22"/><lb ed="R130" n="0270b02"/><l>命聚王與族</l><l>家珍悉以付</l><l>相對共歡娛</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0032c23"/><lb ed="R130" n="0270b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0032c2301">佛興于世者。但爲一大事因緣故也。何謂大事因
<lb ed="X" n="0032c24"/><lb ed="R130" n="0270b04"/>緣。欲令衆生開示悟入佛之知見。而機宜不同。故
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0033a" n="0033a"/>
<lb ed="X" n="0033a01"/><lb ed="R130" n="0270b05"/>始自華嚴。終至般若。於其中間。先以專大。次復專
<lb ed="X" n="0033a02"/><lb ed="R130" n="0270b06"/>小。或半滿相對。或權實相隔。橫說竪說。廣演諸法。
<lb ed="X" n="0033a03"/><lb ed="R130" n="0270b07"/>逗機益物。無有毫差。然非本懷也。及靈山說法華
<lb ed="X" n="0033a04"/><lb ed="R130" n="0270b08"/>經。令三乘九界咸悟一佛乘。乃暢本懷。大事因緣
<lb ed="X" n="0033a05"/><lb ed="R130" n="0270b09"/>妙極於此。三周者。法說周譬喩周因緣周。上根於
<lb ed="X" n="0033a06"/><lb ed="R130" n="0270b10"/>法說周。悟佛知見。得記作佛。而中根抱迷未遣。次
<lb ed="X" n="0033a07"/><lb ed="R130" n="0270b11"/>說火宅三車譬。乃得領解。得受佛記。又有下根。猶
<lb ed="X" n="0033a08"/><lb ed="R130" n="0270b12"/>未能解。次說過去因緣。乃能悟入。皆受記莂。開權
<lb ed="X" n="0033a09"/><lb ed="R130" n="0270b13"/>顯實者。開前四時三敎之權。顯一佛乘實相之眞。
<lb ed="X" n="0033a10"/><lb ed="R130" n="0270b14"/>又開衆生三毒妄心。卽顯諸佛三德實相。會三歸
<lb ed="X" n="0033a11"/><lb ed="R130" n="0270b15"/>一者。融會三乘。顯一佛乘。天台智者大師以本迹
<lb ed="X" n="0033a12"/><lb ed="R130" n="0270b16"/>二門消釋。謂從序品至安樂行品十四品。名爲迹
<lb ed="X" n="0033a13"/><lb ed="R130" n="0270b17"/>門。從涌出品盡經十四品。名爲本門。諸經中本迹。
<lb ed="X" n="0033a14"/><lb ed="R130" n="0270b18"/>以寂場所成法報爲本。從本所起勝劣兩應爲迹。
<lb ed="X" n="0033a15"/><lb ed="R130" n="0271a01"/>今經取塵點劫前本坐道場所成三身爲本。自大
<lb ed="X" n="0033a16"/><lb ed="R130" n="0271a02"/>通中間。乃至今日所成三身。皆名爲迹。妙樂記云。
<lb ed="X" n="0033a17"/><lb ed="R130" n="0271a03"/>他人不見今經本迹。但知從勝專求法身。如此法
<lb ed="X" n="0033a18"/><lb ed="R130" n="0271a04"/>本與衆經共勝翻成劣。若得久本。則近迹不失。若
<lb ed="X" n="0033a19"/><lb ed="R130" n="0271a05"/>但云法身。尙失中間。何況遠本。玄義云。迹與諸經
<lb ed="X" n="0033a20"/><lb ed="R130" n="0271a06"/>有同有異。本與諸經一向永異。解曰。迹與諸經同
<lb ed="X" n="0033a21"/><lb ed="R130" n="0271a07"/>者。謂諸部中圓。異者諸部中兼三敎故。本則一向
<lb ed="X" n="0033a22"/><lb ed="R130" n="0271a08"/>永異者。諸部中不明久遠之本故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0033a23"/><lb ed="R130" n="0271a09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0033a2301"><l>說迹事<anchor xml:id="nkr_note_add_0033a2301" n="0033a2301"/><anchor xml:id="beg0033a2301" n="0033a2301"/>已<anchor xml:id="end0033a2301"/>周</l><l>欲顯本地壽</l><l>召致本眷屬</l>
<lb ed="X" n="0033a24"/><lb ed="R130" n="0271a10"/><l>說所未曾說</l><l>佛從成佛來</l><l>無量僧祇劫</l>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0033b" n="0033b"/>
<lb ed="X" n="0033b01"/><lb ed="R130" n="0271a11"/><l>刹塵刹塵數</l><l>其劫過於是</l><l>一生補處尊</l>
<lb ed="X" n="0033b02"/><lb ed="R130" n="0271a12"/><l>尙不窮其限</l><l>況餘諸薩埵</l><l>焉能知少分</l>
<lb ed="X" n="0033b03"/><lb ed="R130" n="0271a13"/><l>雖云入涅槃</l><l>是亦非眞滅</l><l>如醫去他國</l>
<lb ed="X" n="0033b04"/><lb ed="R130" n="0271a14"/><l>爲治狂子故</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0033b05"/><lb ed="R130" n="0271a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0033b0501">如來壽量品云。我成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0033b0501" n="0033b0501"/><anchor xml:id="beg0033b0501" n="0033b0501"/>已<anchor xml:id="end0033b0501"/>來。無量無邊阿僧祇劫。
<lb ed="X" n="0033b06"/><lb ed="R130" n="0271a16"/>譬如五百千萬億那由他阿僧祇三千大千世界
<lb ed="X" n="0033b07"/><lb ed="R130" n="0271a17"/>末爲微塵。過於五百千萬億那由他阿僧祇國。乃
<lb ed="X" n="0033b08"/><lb ed="R130" n="0271a18"/>下一塵。如是展轉。盡是微塵。是諸國土可得知其
<lb ed="X" n="0033b09"/><lb ed="R130" n="0271b01"/>數不。彌勒菩薩等俱白佛言。是諸世界無量無邊。
<lb ed="X" n="0033b10"/><lb ed="R130" n="0271b02"/>我等於是事中。亦所不達。佛言。是諸世界若著微
<lb ed="X" n="0033b11"/><lb ed="R130" n="0271b03"/>塵。及不著者。盡以爲塵。一塵一劫。我成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0033b1101" n="0033b1101"/><anchor xml:id="beg0033b1101" n="0033b1101"/>已<anchor xml:id="end0033b1101"/>來。復
<lb ed="X" n="0033b12"/><lb ed="R130" n="0271b04"/>過是數。自從是來。我常在此<name role="" type="person">娑婆世界</name>說法敎化。
<lb ed="X" n="0033b13"/><lb ed="R130" n="0271b05"/>亦於餘處無量國土導利衆生。乃至云。譬如良毉
<lb ed="X" n="0033b14"/><lb ed="R130" n="0271b06"/>善治衆病。是人多諸子息。以有事緣。遠至餘國。諸
<lb ed="X" n="0033b15"/><lb ed="R130" n="0271b07"/>子於後飮他毒藥。是時其父還來歸家。見諸子等。
<lb ed="X" n="0033b16"/><lb ed="R130" n="0271b08"/>或失本心。或不失者。依方煉藥。與之令服。不失心
<lb ed="X" n="0033b17"/><lb ed="R130" n="0271b09"/>者。飮藥病愈。餘失心者。而不肯服。父作是念。我今
<lb ed="X" n="0033b18"/><lb ed="R130" n="0271b10"/>當設方便令服此藥。卽作是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0033001" n="0033001"/>念。我今衰老。死時<anchor xml:id="nkr_note_add_0033b1801" n="0033b1801"/><anchor xml:id="beg0033b1801" n="0033b1801"/>已<anchor xml:id="end0033b1801"/>
<lb ed="X" n="0033b19"/><lb ed="R130" n="0271b11"/>至。是好良藥。今留在此。汝可取服。作是敎<anchor xml:id="nkr_note_add_0033b1901" n="0033b1901"/><anchor xml:id="beg0033b1901" n="0033b1901"/>已<anchor xml:id="end0033b1901"/>。復至
<lb ed="X" n="0033b20"/><lb ed="R130" n="0271b12"/>他國。遣使還吿。汝父<anchor xml:id="nkr_note_add_0033b2001" n="0033b2001"/><anchor xml:id="beg0033b2001" n="0033b2001"/>已<anchor xml:id="end0033b2001"/>死。是時諸子聞父背喪。心
<lb ed="X" n="0033b21"/><lb ed="R130" n="0271b13"/>大憂惱。而作是念。若父在者。憐愍救護。今者捨我。
<lb ed="X" n="0033b22"/><lb ed="R130" n="0271b14"/>遠喪他國。自惟孤露。無復恃怙。心遂醒悟。乃服其
<lb ed="X" n="0033b23"/><lb ed="R130" n="0271b15"/>藥。病悉除愈。佛亦如是。若久住世。薄德衆生見佛
<lb ed="X" n="0033b24"/><lb ed="R130" n="0271b16"/>常在。便懷厭怠。不生難遭之想恭敬之心。是故如
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0033c" n="0033c"/>
<lb ed="X" n="0033c01"/><lb ed="R130" n="0271b17"/>來雖不實滅。而言滅度<note place="inline">云云</note>。本眷屬者。佛說迹竟。
<lb ed="X" n="0033c02"/><lb ed="R130" n="0271b18"/>欲顯本地本時弟子。從地涌出。數不可說。皆久植
<lb ed="X" n="0033c03"/><lb ed="R130" n="0272a01"/>德本。具諸三昧。有大神通。非是伽耶成佛所化。如
<lb ed="X" n="0033c04"/><lb ed="R130" n="0272a02"/>父少子老。令衆不信。是故如來說壽長遠。以決衆
<lb ed="X" n="0033c05"/><lb ed="R130" n="0272a03"/>疑。令獲大利。十信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0033c06"/><lb ed="R130" n="0272a04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0033c0601"><l>佛說壽命時</l><l>得益者無數</l><l>八界微塵衆</l>
<lb ed="X" n="0033c07"/><lb ed="R130" n="0272a05"/><l>皆發菩提心</l><l>復有諸菩薩</l><l>增道損生多</l>
<lb ed="X" n="0033c08"/><lb ed="R130" n="0272a06"/><l>或證三賢位</l><l>或登十聖地</l><l>或入金剛心</l>
<lb ed="X" n="0033c09"/><lb ed="R130" n="0272a07"/><l>鄰于大覺地</l><l>獲斯勝利者</l><l>大千刹塵數</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0033c10"/><lb ed="R130" n="0272a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0033c1001">分別功德品云。佛說壽命長遠時。六百八十萬億
<lb ed="X" n="0033c11"/><lb ed="R130" n="0272a09"/>那由他恒河沙衆生。得無生法忍。復有千倍菩薩。
<lb ed="X" n="0033c12"/><lb ed="R130" n="0272a10"/>得聞持陀羅尼。乃至一四天下微塵數菩薩。一生
<lb ed="X" n="0033c13"/><lb ed="R130" n="0272a11"/>當得阿耨菩提。又云。其有衆生。聞佛壽命長遠如
<lb ed="X" n="0033c14"/><lb ed="R130" n="0272a12"/>是。乃至能生一念信解。所得功德無有限量。若有
<lb ed="X" n="0033c15"/><lb ed="R130" n="0272a13"/>善男子善女人。爲阿耨多羅三藐三菩提故。於八
<lb ed="X" n="0033c16"/><lb ed="R130" n="0272a14"/>十萬億那由他劫。行五波羅蜜。以是功德。比前功
<lb ed="X" n="0033c17"/><lb ed="R130" n="0272a15"/>德。百分千分百千萬億分。不及其一。乃至筭數譬
<lb ed="X" n="0033c18"/><lb ed="R130" n="0272a16"/>喩所不能及。若有人有如是功德。於阿耨菩提退
<lb ed="X" n="0033c19"/><lb ed="R130" n="0272a17"/>者。無有是處。又妙玄中云。聞本地功德。轉更深廣。
<lb ed="X" n="0033c20"/><lb ed="R130" n="0272a18"/>不可稱量。不比前來迹中之益。何者。佛境轉深。功
<lb ed="X" n="0033c21"/><lb ed="R130" n="0272b01"/>德亦大。是以令此諸菩薩等增道損生<note place="inline">道卽三德生卽無明</note>。
<lb ed="X" n="0033c22"/><lb ed="R130" n="0272b02"/>至於極位也。白蓮結社文中云。佛世當機。尙未早
<lb ed="X" n="0033c23"/><lb ed="R130" n="0272b03"/>聞久遠之壽。我等當此後五百歲。聞佛開顯本地
<lb ed="X" n="0033c24"/><lb ed="R130" n="0272b04"/>壽量。以結勝緣。豈不慶快乎。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0034a" n="0034a"/>
<lb ed="X" n="0034a01"/><lb ed="R130" n="0272b05"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0034a0101"><l>如是圓妙法</l><l>多年默不說</l><l>今朝乃開演</l>
<lb ed="X" n="0034a02"/><lb ed="R130" n="0272b06"/><l>如王解髻珠</l><l>是名圓中圓</l><l>亦爲王中王</l>
<lb ed="X" n="0034a03"/><lb ed="R130" n="0272b07"/><l>醍醐之上味</l><l>衆病之良藥</l><l>一念隨喜者</l>
<lb ed="X" n="0034a04"/><lb ed="R130" n="0272b08"/><l>其福不可限</l><l>佛說是經時</l><l>人間歲八周</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0034a05"/><lb ed="R130" n="0272b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0034a0501">經云。譬如強力轉輪之王。兵戰有功。賞賜諸物象
<lb ed="X" n="0034a06"/><lb ed="R130" n="0272b10"/>馬車乘及諸田宅。或與衣服種種珍寶奴婢財物。
<lb ed="X" n="0034a07"/><lb ed="R130" n="0272b11"/>歡喜賜與。如有勇健能爲難事。王解髻中明珠與
<lb ed="X" n="0034a08"/><lb ed="R130" n="0272b12"/>之。如來亦爾。爲諸法王。以大慈悲。如法化世。見一
<lb ed="X" n="0034a09"/><lb ed="R130" n="0272b13"/>切人受諸苦惱。欲求解脫。與諸魔戰。爲是衆生。說
<lb ed="X" n="0034a10"/><lb ed="R130" n="0272b14"/>種種法。以大方便。說此諸經。旣知衆生得其力<anchor xml:id="nkr_note_add_0034a1001" n="0034a1001"/><anchor xml:id="beg0034a1001" n="0034a1001"/>已<anchor xml:id="end0034a1001"/>。
<lb ed="X" n="0034a11"/><lb ed="R130" n="0272b15"/>末後乃爲說是法華。如王解髻明珠賜之。此經爲
<lb ed="X" n="0034a12"/><lb ed="R130" n="0272b16"/>尊。衆經中上。我<anchor xml:id="nkr_note_orig_0034001" n="0034001"/>當守護。不妄開示。今正是時。爲汝
<lb ed="X" n="0034a13"/><lb ed="R130" n="0272b17"/>等說。言圓中圓者。向前三時中圓義。與法華之圓。
<lb ed="X" n="0034a14"/><lb ed="R130" n="0272b18"/>無二無別。若彼兼但對帶之麤〔華嚴兼別說圓。
<lb ed="X" n="0034a15"/><lb ed="R130" n="0273a01"/>鹿苑但說三藏。方等對半說滿。般若帶通別二。正
<lb ed="X" n="0034a16"/><lb ed="R130" n="0273a02"/>說圓敎〕須待法華開會廢了。方始稱妙。當知麤
<lb ed="X" n="0034a17"/><lb ed="R130" n="0273a03"/>轉成妙。功由法華。故云圓中圓妙中妙也。言王中
<lb ed="X" n="0034a18"/><lb ed="R130" n="0273a04"/>王者。妙樂記云。在昔未會。如一國內二三小王各
<lb ed="X" n="0034a19"/><lb ed="R130" n="0273a05"/>治蒼品。未歸大國。若會<anchor xml:id="nkr_note_add_0034a1901" n="0034a1901"/><anchor xml:id="beg0034a1901" n="0034a1901"/>已<anchor xml:id="end0034a1901"/>後。同霔一化。民無二主。
<lb ed="X" n="0034a20"/><lb ed="R130" n="0273a06"/>國無二王。今乃廢諸小王。唯立一王故。方便敎主。
<lb ed="X" n="0034a21"/><lb ed="R130" n="0273a07"/>王名不無。言醍醐者。玄義云。牛譬於佛。乳譬華嚴。
<lb ed="X" n="0034a22"/><lb ed="R130" n="0273a08"/>酪譬三藏。生酥譬方等。熟酥譬般若。醍醐譬法華
<lb ed="X" n="0034a23"/><lb ed="R130" n="0273a09"/>涅槃也。言病之良藥者。經云。此經則爲<name role="" type="person">閻浮提</name>人
<lb ed="X" n="0034a24"/><lb ed="R130" n="0273a10"/>病之良藥。若人有病。得聞此經。病則消滅。不老不
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0034b" n="0034b"/>
<lb ed="X" n="0034b01"/><lb ed="R130" n="0273a11"/>死。文句釋云。不老是樂。不死是常。謂聞此經者。得
<lb ed="X" n="0034b02"/><lb ed="R130" n="0273a12"/>常樂之解。<anchor xml:id="nkr_note_add_0034b0201" n="0034b0201"/><anchor xml:id="beg0034b0201" n="0034b0201"/>坦<anchor xml:id="end0034b0201"/>然在懷。無所畏忌。言隨喜者。經云。若
<lb ed="X" n="0034b03"/><lb ed="R130" n="0273a13"/>有人聞是經。隨喜<anchor xml:id="nkr_note_add_0034b0301" n="0034b0301"/><anchor xml:id="beg0034b0301" n="0034b0301"/>已<anchor xml:id="end0034b0301"/>。從法會出。至於餘處。若城邑
<lb ed="X" n="0034b04"/><lb ed="R130" n="0273a14"/>巷陌聚落田里。如其所聞。隨力演說。餘人聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0034b0401" n="0034b0401"/><anchor xml:id="beg0034b0401" n="0034b0401"/>已<anchor xml:id="end0034b0401"/>。亦
<lb ed="X" n="0034b05"/><lb ed="R130" n="0273a15"/>隨喜轉敎。如是展轉。至第五十。其第五十人隨喜
<lb ed="X" n="0034b06"/><lb ed="R130" n="0273a16"/>功德。無量無邊。筭數譬喩。所不能及。若四百萬億
<lb ed="X" n="0034b07"/><lb ed="R130" n="0273a17"/>阿僧祇世界六趣衆生。有人求福。隨其所欲娛樂
<lb ed="X" n="0034b08"/><lb ed="R130" n="0273a18"/>之具。皆給與之。一一衆生與滿<name role="" type="person">閻浮提</name>七寶。及寶
<lb ed="X" n="0034b09"/><lb ed="R130" n="0273b01"/>所成宮殿樓閣等。如是布施。滿八十年<anchor xml:id="nkr_note_add_0034b0901" n="0034b0901"/><anchor xml:id="beg0034b0901" n="0034b0901"/>已<anchor xml:id="end0034b0901"/>。又宣布
<lb ed="X" n="0034b10"/><lb ed="R130" n="0273b02"/>法化。一時皆得須陀洹道。乃至阿羅漢道。是人功
<lb ed="X" n="0034b11"/><lb ed="R130" n="0273b03"/>德。比第五十人聞法華經一偈隨喜功德。百千萬
<lb ed="X" n="0034b12"/><lb ed="R130" n="0273b04"/>億分不及其一。天台智者聖師廣演校量云。滿閻
<lb ed="X" n="0034b13"/><lb ed="R130" n="0273b05"/>浮提人福。不及西瞿耶尼一人福。滿瞿耶尼人福。
<lb ed="X" n="0034b14"/><lb ed="R130" n="0273b06"/>不及<name role="" type="person">東弗婆提</name>一人福。滿三天下人福。不及北<g ref="#CB15106">鬱</g>
<lb ed="X" n="0034b15"/><lb ed="R130" n="0273b07"/>單越一人福。滿四天下人福。不及一四天王福。四
<lb ed="X" n="0034b16"/><lb ed="R130" n="0273b08"/>天不及一帝釋福。乃至六天福不及一梵福。梵福
<lb ed="X" n="0034b17"/><lb ed="R130" n="0273b09"/>不及小聖福。小聖不及體聖福。體聖不及小薩埵
<lb ed="X" n="0034b18"/><lb ed="R130" n="0273b10"/>福。小薩埵福不及大薩埵福。大薩埵不及此第五
<lb ed="X" n="0034b19"/><lb ed="R130" n="0273b11"/>十人聞法華經隨喜功德。何以故。彼非佛法故。非
<lb ed="X" n="0034b20"/><lb ed="R130" n="0273b12"/>實故。非圓故。雖住後果。而不及我初心。其義如此。
<lb ed="X" n="0034b21"/><lb ed="R130" n="0273b13"/>且此第五十人。初但有一念理解。慶<anchor xml:id="nkr_note_add_0034b2101" n="0034b2101"/><anchor xml:id="beg0034b2101" n="0034b2101"/>己<anchor xml:id="end0034b2101"/>慶他。未有
<lb ed="X" n="0034b22"/><lb ed="R130" n="0273b14"/>事行。恩不及人。所獲功德爲若此也。故云好堅<note place="inline">木名</note>
<lb ed="X" n="0034b23"/><lb ed="R130" n="0273b15"/>處地。芽<anchor xml:id="nkr_note_add_0034b2301" n="0034b2301"/><anchor xml:id="beg0034b2301" n="0034b2301"/>已<anchor xml:id="end0034b2301"/>百圍。頻伽<note place="inline">鳥名</note>在殻。聲勝衆鳥。何況最初
<lb ed="X" n="0034b24"/><lb ed="R130" n="0273b16"/>於會中。聞而隨喜者。又經云。億億萬劫。至不可議。
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0034c" n="0034c"/>
<lb ed="X" n="0034c01"/><lb ed="R130" n="0273b17"/>時乃得聞是法華經。假使劫燒。擔負乾草。入中不
<lb ed="X" n="0034c02"/><lb ed="R130" n="0273b18"/>燒。亦未爲難。我滅度後。於惡世中。暫讀此經。是則
<lb ed="X" n="0034c03"/><lb ed="R130" n="0274a01"/>爲難。此經難持。若暫持者。如是之人。諸佛所歎。是
<lb ed="X" n="0034c04"/><lb ed="R130" n="0274a02"/>名持戒行頭陀者<note place="inline">云云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0034c05"/><lb ed="R130" n="0274a03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0034c0501"><l>化緣旣云畢</l><l>涅槃時<anchor xml:id="nkr_note_add_0034c0501" n="0034c0501"/><anchor xml:id="beg0034c0501" n="0034c0501"/>已<anchor xml:id="end0034c0501"/>至</l><l>末後壬申歲</l>
<lb ed="X" n="0034c06"/><lb ed="R130" n="0274a04"/><l>二月十五日</l><l>卽趣<name role="" type="person">拘尸城</name></l><l>娑羅雙樹間</l>
<lb ed="X" n="0034c07"/><lb ed="R130" n="0274a05"/><l>叮嚀誨衆云</l><l>我今常入滅</l><l>諸有所疑者</l>
<lb ed="X" n="0034c08"/><lb ed="R130" n="0274a06"/><l>應當來問耳</l><l>承勑<g ref="#CB15137">𥪰</g>諮問</l><l>一一隨決答</l>
<lb ed="X" n="0034c09"/><lb ed="R130" n="0274a07"/><l>一切天人衆</l><l>爭陳最後供</l><l>餘皆默不許</l>
<lb ed="X" n="0034c10"/><lb ed="R130" n="0274a08"/><l>唯受<name role="" type="person">純陀</name>供</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0034c11"/><lb ed="R130" n="0274a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0034c1101">涅槃經云。世尊於二月十五日晨朝。放光照大千
<lb ed="X" n="0034c12"/><lb ed="R130" n="0274a10"/>界。乃至十方六趣衆生。遇光滅罪。又有五十四衆。
<lb ed="X" n="0034c13"/><lb ed="R130" n="0274a11"/>一時雲集。同聲唱言。苦哉苦哉。如何一旦慧日滅
<lb ed="X" n="0034c14"/><lb ed="R130" n="0274a12"/>沒。爾時一切天王人王爭設供養。皆不許之。唯受
<lb ed="X" n="0034c15"/><lb ed="R130" n="0274a13"/>長者<name role="" type="person">純陀</name>之供。經律異相云。佛臨入滅。有長者。名
<lb ed="X" n="0034c16"/><lb ed="R130" n="0274a14"/>曰<name role="" type="person">純陀</name>。泣吿世尊。我等從今無主無救。貧窮孤困。
<lb ed="X" n="0034c17"/><lb ed="R130" n="0274a15"/>欲從如來求將來食。惟願哀受我等微供。然後涅
<lb ed="X" n="0034c18"/><lb ed="R130" n="0274a16"/>槃。佛言。我今爲汝斷除貧窮。以無上法雨。雨汝身
<lb ed="X" n="0034c19"/><lb ed="R130" n="0274a17"/>田。令生法芽。令汝具足檀波羅蜜。是時人天皆來
<lb ed="X" n="0034c20"/><lb ed="R130" n="0274a18"/>奉供。佛悉不受。大衆唱言。奇哉<name role="" type="person">純陀</name>。成就大福。我
<lb ed="X" n="0034c21"/><lb ed="R130" n="0274b01"/>等供具則爲唐捐。世尊欲滿衆望。一一毛孔化無
<lb ed="X" n="0034c22"/><lb ed="R130" n="0274b02"/>量佛。一一諸佛各有無量諸比丘僧。悉皆受供。釋
<lb ed="X" n="0034c23"/><lb ed="R130" n="0274b03"/>迦如來自受<name role="" type="person">純陀</name>所奉之供。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0034c24"/><lb ed="R130" n="0274b04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0034c2401"><l>佛慮末代衆</l><l>於法起斷見</l><l>夭傷其慧命</l>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0035a" n="0035a"/>
<lb ed="X" n="0035a01"/><lb ed="R130" n="0274b05"/><l>亦亡失法身</l><l>更設三種權</l><l>以扶一圓實</l>
<lb ed="X" n="0035a02"/><lb ed="R130" n="0274b06"/><l>一切有佛性</l><l>一切法常任</l><l>屠兒廣額者</l>
<lb ed="X" n="0035a03"/><lb ed="R130" n="0274b07"/><l>立地頓成佛</l><l>五逆阿闍王</l><l>罪滅而妙證</l>
<lb ed="X" n="0035a04"/><lb ed="R130" n="0274b08"/><l>是知涅槃法</l><l>罪福本平等</l><l>若欲疾成佛</l>
<lb ed="X" n="0035a05"/><lb ed="R130" n="0274b09"/><l>應須學此法</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0035a06"/><lb ed="R130" n="0274b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0035a0601">涅槃經義者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0035a0601" n="0035a0601"/><anchor xml:id="beg0035a0601" n="0035a0601"/>已<anchor xml:id="end0035a0601"/>如前示。此不煩錄。言廣額屠兒者。
<lb ed="X" n="0035a07"/><lb ed="R130" n="0274b11"/>聞一切物皆有佛性之言。放却屠刀。立地成佛。又
<lb ed="X" n="0035a08"/><lb ed="R130" n="0274b12"/>阿闍世王。聞調達語殺父甁沙。心卽勞熱。滿身生
<lb ed="X" n="0035a09"/><lb ed="R130" n="0274b13"/>瘡。天下諸毉無能治者。有一大醫。名曰耆婆。卽白
<lb ed="X" n="0035a10"/><lb ed="R130" n="0274b14"/>王言。欲治此病。莫如投佛。王卽依言。俱詣佛所。聞
<lb ed="X" n="0035a11"/><lb ed="R130" n="0274b15"/>罪性空。發菩提心。身瘡便愈云云。如來出世五時
<lb ed="X" n="0035a12"/><lb ed="R130" n="0274b16"/>說法次第如是。</p>
<lb ed="X" n="0035a13"/><lb ed="R130" n="0274b17"/><p xml:id="pX75p0035a1301">夫諸佛如來隨順群機。說種種法。然不出四門。謂
<lb ed="X" n="0035a14"/><lb ed="R130" n="0274b18"/>一者有門。二者空門。三者亦有亦空門。四者非有
<lb ed="X" n="0035a15"/><lb ed="R130" n="0275a01"/>非空門。爲化有者說空門。乃至爲化著亦有亦空
<lb ed="X" n="0035a16"/><lb ed="R130" n="0275a02"/>者。說非有非空門也。是以佛無定說。法亦無定。但
<lb ed="X" n="0035a17"/><lb ed="R130" n="0275a03"/>逐機宜說示耳。嗚呼。今者去聖旣遠。時當鬪諍牢
<lb ed="X" n="0035a18"/><lb ed="R130" n="0275a04"/>固。衆生執心膠固。<g ref="#CB15137">𥪰</g>爭人我。不本如來方便大義。
<lb ed="X" n="0035a19"/><lb ed="R130" n="0275a05"/>於一源法。分派互諍。以至相殘。痛哉痛哉。今不肖
<lb ed="X" n="0035a20"/><lb ed="R130" n="0275a06"/>也。依祖說出一譬。統論諸敎。以息衆諍。譬如大海
<lb ed="X" n="0035a21"/><lb ed="R130" n="0275a07"/>潛流四洲天下。無所不至。故於平地或高原上。乃
<lb ed="X" n="0035a22"/><lb ed="R130" n="0275a08"/>至山頂。鑿之得水。或遇石縫。逬出爲泉。衆泉合成
<lb ed="X" n="0035a23"/><lb ed="R130" n="0275a09"/>一川。衆川合成一河。衆河流入大海。同爲一味。是
<lb ed="X" n="0035a24"/><lb ed="R130" n="0275a10"/>謂還源反本。彼諸水等各有其名。曰某泉。曰某川。
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0035b" n="0035b"/>
<lb ed="X" n="0035b01"/><lb ed="R130" n="0275a11"/>曰某河。然其源則祇一海也。如是衆水。一歸於海。
<lb ed="X" n="0035b02"/><lb ed="R130" n="0275a12"/>豈有大小深淺之別名乎。法門亦爾。如來始成正
<lb ed="X" n="0035b03"/><lb ed="R130" n="0275a13"/>覺。初說華嚴。而有小機。如<g ref="#CB01042">䏊</g>無益。於是興悲。爲引
<lb ed="X" n="0035b04"/><lb ed="R130" n="0275a14"/>此類。且設方便。示說阿含。次說方等。次說般若。次
<lb ed="X" n="0035b05"/><lb ed="R130" n="0275a15"/>說法華涅槃。如是等法。其名雖異。義則是一。何者。
<lb ed="X" n="0035b06"/><lb ed="R130" n="0275a16"/>最後靈山開權顯實。令一切法融爲一味。平等無
<lb ed="X" n="0035b07"/><lb ed="R130" n="0275a17"/>差。故經云。諸法實相。世間相常。是知千差萬別。無
<lb ed="X" n="0035b08"/><lb ed="R130" n="0275a18"/>非妙法。是則據華嚴。則一切無非華嚴。據法華。則
<lb ed="X" n="0035b09"/><lb ed="R130" n="0275b01"/>一切無非法華。據般若方等。悉亦咸然。噫。或人未
<lb ed="X" n="0035b10"/><lb ed="R130" n="0275b02"/>了如斯之義。假華嚴者曰。是爲根本。餘皆枝末。翫
<lb ed="X" n="0035b11"/><lb ed="R130" n="0275b03"/>法華者云。此則爲王。餘是臣民。執餘經論者皆云。
<lb ed="X" n="0035b12"/><lb ed="R130" n="0275b04"/>如是是<anchor xml:id="nkr_note_add_0035b1201" n="0035b1201"/><anchor xml:id="beg0035b1201" n="0035b1201"/>己<anchor xml:id="end0035b1201"/>非他。自惑惑人。惑之甚矣。若准大乘宗
<lb ed="X" n="0035b13"/><lb ed="R130" n="0275b05"/>旨。則應離局執。融通無礙。若存此執。焉爲大乘行
<lb ed="X" n="0035b14"/><lb ed="R130" n="0275b06"/>人乎。且如古往諸大宗師。如斯之義非不知也。在
<lb ed="X" n="0035b15"/><lb ed="R130" n="0275b07"/>弘法邊。強搆是非。抑揚彼此。此乃大權菩薩化他
<lb ed="X" n="0035b16"/><lb ed="R130" n="0275b08"/>之方便也。況如來大聖。一大藏中。處處皆云此經
<lb ed="X" n="0035b17"/><lb ed="R130" n="0275b09"/>第一。但爲流通故爾。又有尙禪者曰。禪是敎外別
<lb ed="X" n="0035b18"/><lb ed="R130" n="0275b10"/>傳。以爲勝法。非毀經敎。此等不知敎中專示心要。
<lb ed="X" n="0035b19"/><lb ed="R130" n="0275b11"/>故有是惑焉。蓋早不看經之過也。何所怪哉。且夫
<lb ed="X" n="0035b20"/><lb ed="R130" n="0275b12"/>我佛如來廣說諸敎非他。但是爲顯眞理故也。如
<lb ed="X" n="0035b21"/><lb ed="R130" n="0275b13"/>經云。毗盧妙體遍一切處。一切諸法無非佛法。是
<lb ed="X" n="0035b22"/><lb ed="R130" n="0275b14"/>以非離文字別有眞理。若離文求理。如雜器求金。
<lb ed="X" n="0035b23"/><lb ed="R130" n="0275b15"/>若言理絕文字。是名三藏學者。若觀文理不二。方
<lb ed="X" n="0035b24"/><lb ed="R130" n="0275b16"/>曰大乘行人。故我天台智者大師。於法華玄義中
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0035c" n="0035c"/>
<lb ed="X" n="0035c01"/><lb ed="R130" n="0275b17"/>釋經之一字。皆用六塵爲經。如一黑墨色。詮無量
<lb ed="X" n="0035c02"/><lb ed="R130" n="0275b18"/>敎無量行無量理。若知字非字非字非非字。無二
<lb ed="X" n="0035c03"/><lb ed="R130" n="0276a01"/>邊倒名淨。淨則無業名我。我則無苦名樂。無苦則
<lb ed="X" n="0035c04"/><lb ed="R130" n="0276a02"/>無生死名常。何以故。字是俗諦。非字是眞諦。非字
<lb ed="X" n="0035c05"/><lb ed="R130" n="0276a03"/>非非字是一實諦。一諦卽三諦。三諦卽一諦。如此
<lb ed="X" n="0035c06"/><lb ed="R130" n="0276a04"/>解字。手不執卷。常讀是經。口無言音。遍誦衆典。佛
<lb ed="X" n="0035c07"/><lb ed="R130" n="0276a05"/>不出世。恒開梵音。心不思惟。普照法界。當知黑字
<lb ed="X" n="0035c08"/><lb ed="R130" n="0276a06"/>是諸法本。靑黃赤白亦如是也。此則以色爲經。聲
<lb ed="X" n="0035c09"/><lb ed="R130" n="0276a07"/>香味觸法亦復如是。又觀心誦經法云。何者是經。
<lb ed="X" n="0035c10"/><lb ed="R130" n="0276a08"/>爲經卷是。爲標軸是。誦者爲當心念是。口念是。爲
<lb ed="X" n="0035c11"/><lb ed="R130" n="0276a09"/>齦齶和合而出。爲有我身。爲無我身。誰是念者。推
<lb ed="X" n="0035c12"/><lb ed="R130" n="0276a10"/>尋畢竟無有我能念者。雖無所念之經。而有經卷
<lb ed="X" n="0035c13"/><lb ed="R130" n="0276a11"/>紙墨文字。雖無能念之人。而有我身。雖非內外。不
<lb ed="X" n="0035c14"/><lb ed="R130" n="0276a12"/>離內外。雖非經卷。不離經卷。雖非心口。不出心口。
<lb ed="X" n="0035c15"/><lb ed="R130" n="0276a13"/>從始至終。必無差謬。是名不思議微妙三觀。三世
<lb ed="X" n="0035c16"/><lb ed="R130" n="0276a14"/>諸佛。莫不皆從此觀而生。苟能了達文文句句皆
<lb ed="X" n="0035c17"/><lb ed="R130" n="0276a15"/>三德祕藏。讀誦熏心。則心性所具圓融三諦中熏
<lb ed="X" n="0035c18"/><lb ed="R130" n="0276a16"/>而發。豈得離文而悟理哉<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0035c1801" n="0035c1801"/><anchor xml:id="beg0035c1801" n="0035c1801"/>已<anchor xml:id="end0035c1801"/>上祖說</note>。以此觀之。則心之
<lb ed="X" n="0035c19"/><lb ed="R130" n="0276a17"/>與敎。應無有二。敎外別傳那箇心乎。若以世尊拈
<lb ed="X" n="0035c20"/><lb ed="R130" n="0276a18"/>華示之。爲別傳者。此亦不出於敎。至如達摩謂可
<lb ed="X" n="0035c21"/><lb ed="R130" n="0276b01"/>師曰將心來與爾安。又以血脉觀心等論示之。此
<lb ed="X" n="0035c22"/><lb ed="R130" n="0276b02"/>非敎耶。況第六祖能禪師聞金剛經而悟道。大振
<lb ed="X" n="0035c23"/><lb ed="R130" n="0276b03"/>宗風。那云敎外別傳乎。且依敎而證理者。具載傳
<lb ed="X" n="0035c24"/><lb ed="R130" n="0276b04"/>記。其書山積。於中或有看一偈而復性者。或讀誦
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0036a" n="0036a"/>
<lb ed="X" n="0036a01"/><lb ed="R130" n="0276b05"/>而妙悟者。或書寫而發慧者。或尋行數字而通透
<lb ed="X" n="0036a02"/><lb ed="R130" n="0276b06"/>者。或但頂戴而達眞者。如是獲益者。罔知其數。若
<lb ed="X" n="0036a03"/><lb ed="R130" n="0276b07"/>非心純是敎。敎純是心。惡能如是哉。夫耆婆執毒。
<lb ed="X" n="0036a04"/><lb ed="R130" n="0276b08"/>皆成妙藥。摩男所執。無非珍寶。有目之人雖爲麤
<lb ed="X" n="0036a05"/><lb ed="R130" n="0276b09"/>行狂言。皆不違理。是以先德雖有非敎之言。祇是
<lb ed="X" n="0036a06"/><lb ed="R130" n="0276b10"/>遣著之方。非究竟義。不得如我生盲。妄信先哲方
<lb ed="X" n="0036a07"/><lb ed="R130" n="0276b11"/>便之辭。反毀本師眞實之敎。冀諸有此惑者。改之
<lb ed="X" n="0036a08"/><lb ed="R130" n="0276b12"/>可也。如或不改者。吾末如之何。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0036a09"/><lb ed="R130" n="0276b13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0036a0901"><l>佛說是經<anchor xml:id="nkr_note_add_0036a0901" n="0036a0901"/><anchor xml:id="beg0036a0901" n="0036a0901"/>已<anchor xml:id="end0036a0901"/></l><l>一期能事畢</l><l>法付<name role="" type="person">妙吉祥</name></l>
<lb ed="X" n="0036a10"/><lb ed="R130" n="0276b14"/><l>背東右脇臥</l><l>安詳入涅槃</l><l>如薪盡火滅</l>
<lb ed="X" n="0036a11"/><lb ed="R130" n="0276b15"/><l>住世七十九</l><l>設會三百餘</l><l>應身雖示滅</l>
<lb ed="X" n="0036a12"/><lb ed="R130" n="0276b16"/><l>眞身本常住</l><l>如月墮淸晝</l><l>孤光留古躔</l>
<lb ed="X" n="0036a13"/><lb ed="R130" n="0276b17"/><l>爾時大地震</l><l>諸天雨香華</l><l>一切四部衆</l>
<lb ed="X" n="0036a14"/><lb ed="R130" n="0276b18"/><l>失心皆躃地</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0036a15"/><lb ed="R130" n="0277a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0036a1501">涅槃經云。諸善男子自脩其心。愼莫放逸。我今背
<lb ed="X" n="0036a16"/><lb ed="R130" n="0277a02"/>痛。如常患者。汝等文殊爲衆說法。今以大法付囑
<lb ed="X" n="0036a17"/><lb ed="R130" n="0277a03"/>於汝。乃至迦葉阿難。說法旣畢。背東面西。右脇而
<lb ed="X" n="0036a18"/><lb ed="R130" n="0277a04"/>臥。入般涅槃。于時大地震動。川流盡涸。草木摧折。
<lb ed="X" n="0036a19"/><lb ed="R130" n="0277a05"/>幽冥大明。天雨香華。散大衆上。於其衆中。或有隨
<lb ed="X" n="0036a20"/><lb ed="R130" n="0277a06"/>佛入滅者。或有失心者。或有悶絕躃地者。於是依
<lb ed="X" n="0036a21"/><lb ed="R130" n="0277a07"/>輪王法。卽以佛身用安棺槨。周書異記曰。穆王五
<lb ed="X" n="0036a22"/><lb ed="R130" n="0277a08"/>十二年壬申二月十五日。暴風忽起。撥屋折木。山
<lb ed="X" n="0036a23"/><lb ed="R130" n="0277a09"/>川覆震。天陰雲黑。西方有白虹十二道。南北通過。
<lb ed="X" n="0036a24"/><lb ed="R130" n="0277a10"/>至夜不滅。王問大史扈多曰。是何徵耶。對曰。西方
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0036b" n="0036b"/>
<lb ed="X" n="0036b01"/><lb ed="R130" n="0277a11"/>有大聖人。滅衰相現耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0036b02"/><lb ed="R130" n="0277a12"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0036b0201"><l>摩耶下天來</l><l>唯見金棺泣</l><l>佛自棺中起</l>
<lb ed="X" n="0036b03"/><lb ed="R130" n="0277a13"/><l>說偈以慰之</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0036b04"/><lb ed="R130" n="0277a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0036b0401">佛滅之時。<name role="" type="person">摩耶夫人</name>五衰相現。阿那律升天吿之。
<lb ed="X" n="0036b05"/><lb ed="R130" n="0277a15"/>下見佛棺及衣鉢杖。執之悲泣。佛從棺起。吿言勿
<lb ed="X" n="0036b06"/><lb ed="R130" n="0277a16"/>哭。說偈慰之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0036b07"/><lb ed="R130" n="0277a17"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0036b0701"><l><name role="" type="person">拘尸城</name>中人</l><l>移棺欲入城</l><l>力士十六人</l>
<lb ed="X" n="0036b08"/><lb ed="R130" n="0277a18"/><l><g ref="#CB15443">𢱲</g>而無少動</l><l>棺自擧昇空</l><l>出入城四門</l>
<lb ed="X" n="0036b09"/><lb ed="R130" n="0277b01"/><l>遶城七帀下</l><l>大衆交悲喜</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0036b10"/><lb ed="R130" n="0277b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0036b1001"><name role="" type="person">拘尸城</name>人僉議。力士十六人請擧佛棺入城供養。
<lb ed="X" n="0036b11"/><lb ed="R130" n="0277b03"/>盡其神力。<g ref="#CB15443">𢱲</g>無少動。阿尼樓豆吿言。縱傾城人亦
<lb ed="X" n="0036b12"/><lb ed="R130" n="0277b04"/>莫能擧。世尊平等福利人天。棺乃自擧。昇虗空中。
<lb ed="X" n="0036b13"/><lb ed="R130" n="0277b05"/>高七多羅樹。從<name role="" type="person">拘尸城</name>西門而入。東門而出。復南
<lb ed="X" n="0036b14"/><lb ed="R130" n="0277b06"/>門入。從北門出。遶城七帀。還下本處。經于七日。渡
<lb ed="X" n="0036b15"/><lb ed="R130" n="0277b07"/>熈連河。天冠寺中。大衆卽扶佛身出棺。置於牀上。
<lb ed="X" n="0036b16"/><lb ed="R130" n="0277b08"/>香水灌洗。內以兜羅綿裹。外以妙氎如法纏之。仍
<lb ed="X" n="0036b17"/><lb ed="R130" n="0277b09"/>舊入棺。滿注香油。置栴檀樓上。將欲茶毗。火悉殄
<lb ed="X" n="0036b18"/><lb ed="R130" n="0277b10"/>滅。大衆疑云。如來何緣未畢乃爾乎帝釋云。待迦
<lb ed="X" n="0036b19"/><lb ed="R130" n="0277b11"/>葉故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0036b20"/><lb ed="R130" n="0277b12"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0036b2001"><l>迦葉在他國</l><l>晚知急急來</l><l>欲見懇三請</l>
<lb ed="X" n="0036b21"/><lb ed="R130" n="0277b13"/><l>乍現雙趺示</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0036b22"/><lb ed="R130" n="0277b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0036b2201">是時迦葉在波波國。見尼乾執天華。知佛入滅。急
<lb ed="X" n="0036b23"/><lb ed="R130" n="0277b15"/>詣天冠寺。欲見佛身。三請不許。乃爲撥棺。現其雙
<lb ed="X" n="0036b24"/><lb ed="R130" n="0277b16"/>足。須臾卽隱。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0036c" n="0036c"/>
<lb ed="X" n="0036c01"/><lb ed="R130" n="0277b17"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0036c0101"><l>將欲闍維時</l><l>三加火輒滅</l><l>如來三昧火</l>
<lb ed="X" n="0036c02"/><lb ed="R130" n="0277b18"/><l>從<g ref="#CB05577">𮌎</g>出自焚</l><l>所有設利羅</l><l>其數不可計</l>
<lb ed="X" n="0036c03"/><lb ed="R130" n="0278a01"/><l>天龍及人王</l><l>爭分各起塔</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0036c04"/><lb ed="R130" n="0278a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0036c0401">於是力士持炬闍維火卽殄滅。如是再三。終不能
<lb ed="X" n="0036c05"/><lb ed="R130" n="0278a03"/>燒。迦葉吿言。大聖寶棺。三界之火所不能燒。何況
<lb ed="X" n="0036c06"/><lb ed="R130" n="0278a04"/>汝力而能燒耶。於是如來<g ref="#CB05577">𮌎</g>中三昧之火。隨聲而
<lb ed="X" n="0036c07"/><lb ed="R130" n="0278a05"/>發。逬出棺外。漸漸茶毗。經于七日。言設利羅者。亦
<lb ed="X" n="0036c08"/><lb ed="R130" n="0278a06"/>云舍利。此云身骨。茶毗旣了。靈骨分碎。大小如粒。
<lb ed="X" n="0036c09"/><lb ed="R130" n="0278a07"/>具有五色。其數無量。帝釋得右邊一牙及舍利。天
<lb ed="X" n="0036c10"/><lb ed="R130" n="0278a08"/>上起塔。八大國王均分得之。各還本國。立塔供養。
<lb ed="X" n="0036c11"/><lb ed="R130" n="0278a09"/>尙餘<g ref="#CB01926">灰</g>炭。亦謂<g ref="#CB01926">灰</g>塔炭塔。以永供養。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0036c12"/><lb ed="R130" n="0278a10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0036c1201"><l>後有<name role="" type="person">阿育王</name></l><l>分布成金塔</l><l>數八萬四千</l>
<lb ed="X" n="0036c13"/><lb ed="R130" n="0278a11"/><l>遍安一天下</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0036c14"/><lb ed="R130" n="0278a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0036c1401">八大國王。共分舍利。阿闍世王得八萬四千。以金
<lb ed="X" n="0036c15"/><lb ed="R130" n="0278a13"/>函盛。作百歲燈。藏恒河中。<name role="" type="person">阿育王</name>經云。世尊入城
<lb ed="X" n="0036c16"/><lb ed="R130" n="0278a14"/>乞食。見二童子弄土爲戲。見佛歡喜。以土名<g ref="#CB00595">麨</g>。奉
<lb ed="X" n="0036c17"/><lb ed="R130" n="0278a15"/>佛發願。使我將來蓋於天地廣設供養。以是因緣。
<lb ed="X" n="0036c18"/><lb ed="R130" n="0278a16"/>至佛滅後一百年後。作轉輪王。名曰阿育。統閻浮
<lb ed="X" n="0036c19"/><lb ed="R130" n="0278a17"/>提。因於嫉妬。殺八萬四千宮人。後於城外。造立地
<lb ed="X" n="0036c20"/><lb ed="R130" n="0278a18"/>獄。治諸罪人。於是消散。比丘化王。王卽信悟。問比
<lb ed="X" n="0036c21"/><lb ed="R130" n="0278b01"/>丘言。殺八萬四千宮人。罪可得贖不。道人言。各爲
<lb ed="X" n="0036c22"/><lb ed="R130" n="0278b02"/>人起一塔。下著舍利。當得脫罪耳。王卽尋覓舍利。
<lb ed="X" n="0036c23"/><lb ed="R130" n="0278b03"/>見燈尙明。舍利旣出。燈亦盡滅。王怪而問。蓮華比
<lb ed="X" n="0036c24"/><lb ed="R130" n="0278b04"/>丘答云。阿闍世王裁量燈油。至取舍利乃滅。又問
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0037a" n="0037a"/>
<lb ed="X" n="0037a01"/><lb ed="R130" n="0278b05"/>道人何處起塔。道人卽以神力。左手掩日光。作八
<lb ed="X" n="0037a02"/><lb ed="R130" n="0278b06"/>萬四千道。散照<name role="" type="person">閻浮提</name>。所照之處。皆可起塔。王卽
<lb ed="X" n="0037a03"/><lb ed="R130" n="0278b07"/>依言。作八萬四千金銀琉璃頗黎篋。盛佛舍利。又
<lb ed="X" n="0037a04"/><lb ed="R130" n="0278b08"/>作八萬四千寶甁。復盛此篋。又備無量百千供養
<lb ed="X" n="0037a05"/><lb ed="R130" n="0278b09"/>之具。勑諸鬼神。於<name role="" type="person">閻浮提</name>城邑聚落。滿一億家者。
<lb ed="X" n="0037a06"/><lb ed="R130" n="0278b10"/>起塔一座。今此東土洛陽彭城扶風蜀郡臨淄。及
<lb ed="X" n="0037a07"/><lb ed="R130" n="0278b11"/>高麗地定安金剛山。皆有塔焉。並有神異。又阿育
<lb ed="X" n="0037a08"/><lb ed="R130" n="0278b12"/>王敬重三寶。以<name role="" type="person">閻浮提</name>地並屬三寶。是以<name role="" type="person">閻浮提</name>
<lb ed="X" n="0037a09"/><lb ed="R130" n="0278b13"/>地如芥子許。無非三寶地分也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0037a10"/><lb ed="R130" n="0278b14"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0037a1001"><l>尊者<name role="" type="person">大飮光</name></l><l>受佛僧伽棃</l><l>今入<name role="" type="person">雞足山</name></l>
<lb ed="X" n="0037a11"/><lb ed="R130" n="0278b15"/><l>以待彌勒尊</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0037a12"/><lb ed="R130" n="0278b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0037a1201">飮光梵云迦葉也。傳燈錄云。佛吿迦葉。吾有正法
<lb ed="X" n="0037a13"/><lb ed="R130" n="0278b17"/>眼藏。分付於汝。汝可流布。無令斷絕。仍授金縷僧
<lb ed="X" n="0037a14"/><lb ed="R130" n="0278b18"/>伽棃衣。入<name role="" type="person">雞足山</name>。其山乃合藏身。候彌勒佛下生
<lb ed="X" n="0037a15"/><lb ed="R130" n="0279a01"/>傳付也。彌勒正云梅怛麗。此云慈氏。以世世修慈
<lb ed="X" n="0037a16"/><lb ed="R130" n="0279a02"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0037a17"/><lb ed="R130" n="0279a03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0037a1701"><l>侍者慶喜尊</l><l>受佛法寶藏</l><l>與一千羅漢</l>
<lb ed="X" n="0037a18"/><lb ed="R130" n="0279a04"/><l>結集流於世</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0037a19"/><lb ed="R130" n="0279a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0037a1901">慶喜梵云阿難<anchor xml:id="nkr_note_orig_0037001" n="0037001"/>也。佛旣入滅。欲色諸天共詣大迦
<lb ed="X" n="0037a20"/><lb ed="R130" n="0279a06"/>葉所。作禮白言。佛日旣沒。法燈欲滅。當以大慈建
<lb ed="X" n="0037a21"/><lb ed="R130" n="0279a07"/>立佛法。福利衆生。時大迦葉受諸天請。欲集法藏。
<lb ed="X" n="0037a22"/><lb ed="R130" n="0279a08"/>掄選無學千人。就七葉巖。而阿難結未盡故。不聽
<lb ed="X" n="0037a23"/><lb ed="R130" n="0279a09"/>預會。又迦葉以六罪責之。一聽女人出家。使佛正
<lb ed="X" n="0037a24"/><lb ed="R130" n="0279a10"/>法減五百歲。二佛示脊痛。須水不給。三佛吿以修
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0037b" n="0037b"/>
<lb ed="X" n="0037b01"/><lb ed="R130" n="0279a11"/>其神足。默然不應。四踐佛僧伽棃。五示諸女人佛
<lb ed="X" n="0037b02"/><lb ed="R130" n="0279a12"/>陰藏相。六前結未盡。爾時阿難聞是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0037b0201" n="0037b0201"/><anchor xml:id="beg0037b0201" n="0037b0201"/>已<anchor xml:id="end0037b0201"/>。入金剛
<lb ed="X" n="0037b03"/><lb ed="R130" n="0279a13"/>定。破一切煩惱。三明六通。具八解脫。乃於是夜。由
<lb ed="X" n="0037b04"/><lb ed="R130" n="0279a14"/>門鑰孔入。迦葉手摩其頂曰。我故爲汝令速得道。
<lb ed="X" n="0037b05"/><lb ed="R130" n="0279a15"/>汝無恨耳。阿難昇座。衆有三疑。一疑佛還起坐。二
<lb ed="X" n="0037b06"/><lb ed="R130" n="0279a16"/>疑他方佛至。三疑阿難成佛。爾時阿難唱言。如是
<lb ed="X" n="0037b07"/><lb ed="R130" n="0279a17"/>我聞。三疑頓息。於是從初至末。四十餘年所說法
<lb ed="X" n="0037b08"/><lb ed="R130" n="0279a18"/>藏。皆悉結集。無孑遺者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0037b09"/><lb ed="R130" n="0279b01"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX75p0037b0901"><l>繼有三七聖</l><l>及餘諸應眞</l><l>造論釋其義</l>
<lb ed="X" n="0037b10"/><lb ed="R130" n="0279b02"/><l>轉次廣宣揚</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0037b11"/><lb ed="R130" n="0279b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX75p0037b1101">飮光慶喜。結藏流世。旣入滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0037b1101" n="0037b1101"/><anchor xml:id="beg0037b1101" n="0037b1101"/>已<anchor xml:id="end0037b1101"/>。<name role="" type="person">商那和修</name>等二十
<lb ed="X" n="0037b12"/><lb ed="R130" n="0279b04"/>一聖。相繼弘通。利樂群品。諸聖事實。文煩不錄。略
<lb ed="X" n="0037b13"/><lb ed="R130" n="0279b05"/>標其名及傳燈年數耳。一迦葉傳燈四十五年。二
<lb ed="X" n="0037b14"/><lb ed="R130" n="0279b06"/>阿難傳燈三十七年。三<name role="" type="person">商那和修</name>傳燈六十二年。
<lb ed="X" n="0037b15"/><lb ed="R130" n="0279b07"/>四優波鞠多傳燈六十五年。五<name role="" type="person">提多迦</name>傳燈四十
<lb ed="X" n="0037b16"/><lb ed="R130" n="0279b08"/>九年。六<name role="" type="person">彌遮迦</name>傳燈五十五年。七佛<g ref="#CB00501">䭾</g>難提傳燈
<lb ed="X" n="0037b17"/><lb ed="R130" n="0279b09"/>五十五年。八佛馱蜜多傳燈四十八年。九<name role="" type="person">脇尊者</name>
<lb ed="X" n="0037b18"/><lb ed="R130" n="0279b10"/>傳燈四十五年。作大毗婆娑論。摧破邪計。扶樹正
<lb ed="X" n="0037b19"/><lb ed="R130" n="0279b11"/>宗。更振玄風。十<name role="" type="person">富那夜奢</name>傳燈六十年。十一<name role="" type="person">馬鳴</name>
<lb ed="X" n="0037b20"/><lb ed="R130" n="0279b12"/>大士傳燈五十六年。造起信論。重興正法。十二迦
<lb ed="X" n="0037b21"/><lb ed="R130" n="0279b13"/>毗摩羅傳燈五十八年。十三龍樹大士傳燈五十
<lb ed="X" n="0037b22"/><lb ed="R130" n="0279b14"/>七年。初爲梵志。後信佛敎。得鼻根淨。入大海中。齅
<lb ed="X" n="0037b23"/><lb ed="R130" n="0279b15"/>華嚴經。出來流布。又說大智度論。以釋般若經。十
<lb ed="X" n="0037b24"/><lb ed="R130" n="0279b16"/>四<name role="" type="person">迦那提婆</name>傳燈五十一年。十五羅睺羅多傳燈
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0037c" n="0037c"/>
<lb ed="X" n="0037c01"/><lb ed="R130" n="0279b17"/>四十八年。十六<name role="" type="person">僧伽難提</name>傳燈三十九年。十七僧
<lb ed="X" n="0037c02"/><lb ed="R130" n="0279b18"/>伽耶舍傳燈六十一年。十八鳩摩羅<g ref="#CB00501">䭾</g>傳燈三十
<lb ed="X" n="0037c03"/><lb ed="R130" n="0280a01"/>四年。十九闍夜多傳燈五十二年。二十婆須槃頭
<lb ed="X" n="0037c04"/><lb ed="R130" n="0280a02"/>傳燈四十三年。二十一摩那羅傳燈四十八年。二
<lb ed="X" n="0037c05"/><lb ed="R130" n="0280a03"/>十二鶴勒那傳燈四十四年。二十三師子尊者傳
<lb ed="X" n="0037c06"/><lb ed="R130" n="0280a04"/>燈五十年。<anchor xml:id="nkr_note_add_0037c0601" n="0037c0601"/><anchor xml:id="beg0037c0601" n="0037c0601"/>已<anchor xml:id="end0037c0601"/>上諸聖。皆受佛勑。相繼爲祖。弘法利
<lb ed="X" n="0037c07"/><lb ed="R130" n="0280a05"/>生。逮乎勒那。謂師子預讖曰。吾滅五十年後。當有
<lb ed="X" n="0037c08"/><lb ed="R130" n="0280a06"/>難起。嬰在汝身。至時<name role="" type="person">罽賓國</name>王果滅佛法。至尊者
<lb ed="X" n="0037c09"/><lb ed="R130" n="0280a07"/>前曰。師得蘊空不。答<anchor xml:id="nkr_note_add_0037c0901" n="0037c0901"/><anchor xml:id="beg0037c0901" n="0037c0901"/>已<anchor xml:id="end0037c0901"/>得蘊空。曰離生死不。曰<anchor xml:id="nkr_note_add_0037c0902" n="0037c0902"/><anchor xml:id="beg0037c0902" n="0037c0902"/>已<anchor xml:id="end0037c0902"/>
<lb ed="X" n="0037c10"/><lb ed="R130" n="0280a08"/>離生死。曰旣離生死。可施我頭。曰身非我有。何吝
<lb ed="X" n="0037c11"/><lb ed="R130" n="0280a09"/>於頭。王卽揮劒斷尊者首。白乳涌高數尺。王臂亦
<lb ed="X" n="0037c12"/><lb ed="R130" n="0280a10"/>墮。七日而<g ref="#CB02534">𣧩</g>。此乃佛滅後一千二百八年也。此後
<lb ed="X" n="0037c13"/><lb ed="R130" n="0280a11"/>繼有四聖。一名<name role="" type="person">婆舍斯多</name>。二名<name role="" type="person">不如蜜多</name>。三名般
<lb ed="X" n="0037c14"/><lb ed="R130" n="0280a12"/>若多羅。四名<name role="" type="person">菩提達摩</name>。如是四聖雖非佛之所記。
<lb ed="X" n="0037c15"/><lb ed="R130" n="0280a13"/>而相承傳明。續佛慧命。福利無窮。俱是非常人也。
<lb ed="X" n="0037c16"/><lb ed="R130" n="0280a14"/>何以知然。昔達摩始至此方。梁武帝問志公法師
<lb ed="X" n="0037c17"/><lb ed="R130" n="0280a15"/>云。是何人耶。對曰。斯乃觀音大士傳佛心印故。自
<lb ed="X" n="0037c18"/><lb ed="R130" n="0280a16"/>西而來。又有處云。<name role="" type="person">般若多羅</name>尊者。大勢至菩薩幻
<lb ed="X" n="0037c19"/><lb ed="R130" n="0280a17"/>有也<note place="inline">云云</note>。餘之二聖例可知爾。噫達摩九年面壁。
<lb ed="X" n="0037c20"/><lb ed="R130" n="0280a18"/>神光一謁而傳心。自此承而續<g ref="#CB08504">𦦨</g>者。不可勝數。若
<lb ed="X" n="0037c21"/><lb ed="R130" n="0280b01"/>非極聖之示迹。焉能至於此也。如欲委詳歷代諸
<lb ed="X" n="0037c22"/><lb ed="R130" n="0280b02"/>聖本末。及正脉傍傳諸師宗派者。請尋傳燈錄。</p>
<lb ed="X" n="0037c23"/><lb ed="R130" n="0280b03"/><p xml:id="pX75p0037c2301">釋氏會要云。至如來滅後四百年時。健<g ref="#CB00501">䭾</g>羅國迦
<lb ed="X" n="0037c24"/><lb ed="R130" n="0280b04"/>尼色迦王。機務餘暇。每習佛經。日請一僧。入宮說
<pb ed="X" xml:id="X75.1510.0038a" n="0038a"/>
<lb ed="X" n="0038a01"/><lb ed="R130" n="0280b05"/>法。諸師部執不同。王用深疑。問<name role="" type="person">脇尊者</name>曰。何故爾
<lb ed="X" n="0038a02"/><lb ed="R130" n="0280b06"/>耶。應曰。如來去世。歲月逾邈。師資異論。各據聞見。
<lb ed="X" n="0038a03"/><lb ed="R130" n="0280b07"/>王聞斯語。甚自感傷。乃謂尊者曰。願師具釋三藏。
<lb ed="X" n="0038a04"/><lb ed="R130" n="0280b08"/>以決群疑。尊者曰然。王卽宣令廣集聖賢。白諸僧
<lb ed="X" n="0038a05"/><lb ed="R130" n="0280b09"/>曰。具三明。備六通。內窮三藏。外達五明者住。不在
<lb ed="X" n="0038a06"/><lb ed="R130" n="0280b10"/>此位者退。自餘各還住者五百。於是諸聖先造鄔
<lb ed="X" n="0038a07"/><lb ed="R130" n="0280b11"/>波弟鑰論。釋素怛覽藏。次造毗奈耶毗婆娑論。釋
<lb ed="X" n="0038a08"/><lb ed="R130" n="0280b12"/>毗奈耶藏。後造阿毗達摩毗婆娑論。釋阿毗達摩
<lb ed="X" n="0038a09"/><lb ed="R130" n="0280b13"/>藏。凡三百萬頌。九百六十萬言。備釋三藏。莫不窮
<lb ed="X" n="0038a10"/><lb ed="R130" n="0280b14"/>其枝葉。究其淺深。大義重明。微言再顯。廣演流布。
<lb ed="X" n="0038a11"/><lb ed="R130" n="0280b15"/>後進賴焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0038a12"/><lb ed="R130" n="0280b16"/>
<lb ed="X" n="0038a13"/><lb ed="R130" n="0280b17"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>釋迦如來行迹頌卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0020a0901" to="#end0020a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">壼</lem><rdg wit="#wit.orig">壺</rdg></app>
<app from="#beg0020a1701" to="#end0020a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0020b0801" to="#end0020b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0020b1801" to="#end0020b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="來函：海印智＆達那難陀 (2023-07-22)">嚚</lem><rdg wit="#wit.orig">囂</rdg></app>
<app from="#beg0020b2301" to="#end0020b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0020c1301" to="#end0020c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0021a1101" to="#end0021a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0021a1701" to="#end0021a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0022a1301" to="#end0022a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0023a1101" to="#end0023a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0023a2001" to="#end0023a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0023b1301" to="#end0023b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0023b2001" to="#end0023b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0023c1201" to="#end0023c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0024a0101" to="#end0024a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0024b1301" to="#end0024b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0024b1801" to="#end0024b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0024c0201" to="#end0024c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0025b0701" to="#end0025b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0025b0801" to="#end0025b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0025b1101" to="#end0025b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0026a0201" to="#end0026a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">帀</lem><rdg wit="#wit.orig">巿</rdg></app>
<app from="#beg0026a0701" to="#end0026a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0026b2301" to="#end0026b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0026c0201" to="#end0026c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0026c0401" to="#end0026c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0026c0601" to="#end0026c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0026c2101" to="#end0026c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0027b1101" to="#end0027b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0027b1401" to="#end0027b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0027c1101" to="#end0027c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0028a0701" to="#end0028a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0028a2201" to="#end0028a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0028b2201" to="#end0028b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0028c0901" to="#end0028c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0028c1601" to="#end0028c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">剌</lem><rdg wit="#wit.orig">刺</rdg></app>
<app from="#beg0028c2201" to="#end0028c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0029a0301" to="#end0029a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0029a0901" to="#end0029a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0029a1801" to="#end0029a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0029a1802" to="#end0029a1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0029a2401" to="#end0029a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0029b1701" to="#end0029b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0029b2201" to="#end0029b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0029c0101" to="#end0029c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0029c0301" to="#end0029c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0029c1601" to="#end0029c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0029c1801" to="#end0029c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0029c2101" to="#end0029c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0030a0101" to="#end0030a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0030a0201" to="#end0030a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0030a0601" to="#end0030a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0030c0701" to="#end0030c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0030c1901" to="#end0030c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0031b0101" to="#end0031b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0031b0701" to="#end0031b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0031c0601" to="#end0031c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0031c2401" to="#end0031c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0032b0501" to="#end0032b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0032b0901" to="#end0032b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0032b1801" to="#end0032b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0032b2101" to="#end0032b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0032c1501" to="#end0032c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0033a2301" to="#end0033a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0033b0501" to="#end0033b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0033b1101" to="#end0033b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0033b1801" to="#end0033b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0033b1901" to="#end0033b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0033b2001" to="#end0033b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0034a1001" to="#end0034a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0034a1901" to="#end0034a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0034b0201" to="#end0034b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">坦</lem><rdg wit="#wit.orig">坥</rdg></app>
<app from="#beg0034b0301" to="#end0034b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0034b0401" to="#end0034b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0034b0901" to="#end0034b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0034b2101" to="#end0034b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0034b2301" to="#end0034b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0034c0501" to="#end0034c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0035a0601" to="#end0035a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0035b1201" to="#end0035b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0035c1801" to="#end0035c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0036a0901" to="#end0036a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0037b0201" to="#end0037b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0037b1101" to="#end0037b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0037c0601" to="#end0037c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0037c0901" to="#end0037c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0037c0902" to="#end0037c0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0023001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0023001">把疑抱</note>
<note n="0023002" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0023002">及一作五</note>
<note n="0025001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0025001">討疑計</note>
<note n="0025002" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0025002">捷疑健</note>
<note n="0026001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0026001 #note_star_1">割疑刈次同</note>
<note n="0026002" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0026002">證疑登</note>
<note n="0029001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0029001">＊憚疑彈（＊印ノ字ハ本文ト異ナルカ。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
<note n="0033001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0033001">念疑言</note>
<note n="0034001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0034001">當疑常</note>
<note n="0037001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0037001">也疑陀</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0020a0901" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X75.0020a09.10" target="#nkr_note_add_0020a0901">壼【CB】，壺【卍續】</note>
<note n="0020a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0020a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0020b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0020b0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0020b1801" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X75.0020b18.13" target="#nkr_note_add_0020b1801">嚚【CB】，囂【卍續】</note>
<note n="0020b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0020b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0020c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0020c1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0021a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0021a1101">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0021a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0021a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0022a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0022a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0023a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0023a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0023b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0023b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0023c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0024a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0024a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0024b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0024b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0024b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0024b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0024c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0024c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0025b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0025b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0025b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0025b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0025b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0025b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0026a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0026a0201">帀【CB】，巿【卍續】</note>
<note n="0026a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0026a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0026b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0026b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0026c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0026c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0026c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0026c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0026c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0026c0601">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0026c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0026c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0027b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0027b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0027b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0027b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0027c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0027c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0028a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0028a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0028b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0028c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0028c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028c1601">剌【CB】，刺【卍續】</note>
<note n="0028c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028c2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0029a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0029a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0029a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0029a1802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029a1802">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0029a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0029b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0029b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029b2201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0029c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0029c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0029c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0029c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0029c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0030a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0030a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0030a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0030a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0030a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0030a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0030c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0030c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0030c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0030c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0031b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0031b0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0031b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0031b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0031c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0031c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0031c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0031c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0032b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0032b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0032b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0032b0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0032b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0032b1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0032b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0032b2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0032c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0032c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0033a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0033a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0033b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0033b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0033b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0033b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0033b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0033b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0033b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0033b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0033b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0033b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0034a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0034a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0034a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0034a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0034b0201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X75.0034b02.05" target="#nkr_note_add_0034b0201">坦【CB】，坥【卍續】</note>
<note n="0034b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0034b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0034b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0034b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0034b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0034b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0034b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0034b2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0034b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0034b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0034c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0034c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0035a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0035a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0035b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0035b1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0035c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0035c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0036a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0036a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0037b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0037b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0037b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0037b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0037c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0037c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0037c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0037c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0037c0902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0037c0902">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>